Tunc Attila, cum videret exercitum causa praecedente turbatum, eum tali ex tempore credit alloquio confirmandum. Post victorias tantarum gentium, post orbem, si consistatis, edomitum, ineptum judicaverim, tanquam ignaros rei, verbis acuere. Quaeret hoc aut novus ductor, aut inexpertus exercitus. Nec mihi fas est aliquid vulgare dicere, nec vos oportet audire. Quid autem aliud vos quàm bellare consueti[49]? Aut quid forti[50] suavius, quàm vindictam manu quaerere? Magnum munus à natura animum ultione satiare. Aggrediamur ergo hostem alacres, audaciores sunt semper, qui inferunt bellum. Adunatas despicite dissonas gentes. Indicium pavoris est societate defendi. En ante impetum terroribus jam feruntur, excelsa quaerunt, tumulos capiunt, & sera poenitudine in campis munitiones efflagitant. Nota vobis sunt, quàm sint levia Romanorum arma: primo etiam non dico vulnere, sed ipso pulvere gravantur. Dum inordinatè[51] coëunt, & acies, testudinemque connectunt, vos confligite, praestantibus animis, ut soletis, despicientesque eorum acies, Alanos invadite, in Vesegothas incumbite. Inde nobis est citam victoriam quaerere, unde se continet bellum. Abscissa[52] autem nervis mox membra relabuntur,[53] nec potest stare corpus, cui ossa subtraxeris. Consurgant animi, furor solitus intumescat. Nunc consilia Hunni, nunc arma depromite, aut vulneratus quis adversarii mortem deposcat, aut illaesus hostium clade satietur. Victuros nulla tela convenient,[54] morturos, & in otio fato praecipitant, postremò cur fortuna Hunnos tot gentium victores adsereret,[55] nisi ad certaminis hujus gaudia praeparasset? Quis denique Maeotidarum iter aperiret majoribus nostris tot seculis clausum, ac secretum?[56] Quis adhuc inermibus cedere faciebat armatos? Faciem Hunorum non poterit ferre adunata collectio. Non fallor eventu: hic campus est,[57] quem nobis tot prospera promiserant.[58] Primus in hostes tela conjiciam. Si quis potuerit Attila pugnante ocium ferre, sepultus est. His verbis accensi, in pugnam cuncti praecipitantur. FOOTNOTES: [49] A vobis, quàm bellare consuetum est. [50] A. aut quid viro forti. [51] A. in ordine. [52] Garetius fortè abscissis, & ita in A. [53] A. dilabuntur. [54] A. victuris nulla tela conveniunt. [55] A. asseret. [56] A. Quis denique Meotidarum inter majores nostros aperuit tot saeculis clausum secretum. [57] A. Nisi fallor. [58] A. Quem nobis tot prospera promiserunt. CAPUT XL Successus praelii commissi inter Romanos, & Vesegothas adversùs Hunnos. Theoderici Regis mors. Attila se plaustris vallat.