99. Plurimum vero Marius imperitia hostium confirmatus, quam maximum silentium haberi jubet, ne signa quidem, uti per vigilias solebant, canere,[546] deinde, ubi lux adventabat, defessis jam hostibus et paulo ante somno captis, de improviso vigiles, item cohortium, turmarum, legionum tubicines simul omnes signa canere, milites clamorem tollere atque portis erumpere. Mauri atque Gaetuli, ignoto et horribili sonitu repente exciti, neque fugere neque arma capere neque omnino facere aut providere quicquam poterant; ita cunctos strepitu, clamore, nullo subveniente, nostris instantibus, tumultu, terrore, formido quasi vecordia ceperat.[547] Denique omnes fusi fugatique; arma et signa militaria pleraque capta, pluresque eo proelio quam omnibus superioribus interempti. Nam somno et metu insolito impedita fuga. [546] 'Not even the signals were to be sounded, which were usually heard at the different night watches.' The night was divided by the Romans into four watches (_vigiliae_), the beginning of which was announced by a horn (_buccina_). _Canere_ is here used intransitively, 'to sound,' as in _Cat_. chap. 59 Below, it is used transitively, in the sense of 'to blow,' or 'give a signal.' [547] The description of the consternation among the barbarians is in some parts very minute. _Formido_ is the highest degree of fear (_timor_), which almost makes people mad, whence the addition _quasi vecordia_. 100. Dein Marius, uti coeperat, in hiberna proficiscitur, quae propter commeatum in oppidis maritimis agere decreverat. Neque tamen victoria socors aut insolens factus, sed pariter atque in conspectu hostium quadrato agmine incedere; Sulla cum equitatu apud dextimos,[548] in sinistra parte A. Manlius cum funditoribus et sagittariis, praeterea cohortes Ligurum curabat; primos et extremos cum expeditis manipulis tribunes locaverat. Perfugae, minime cari[549] et regionum scientissimi, hostium iter explorabant. Simul consul, quasi nullo imposito,[550] omnia providere, apud omnes adesse, laudare et increpare merentes. Ipse armatus intentusque, item milites cogebat;[551] neque secus, atque iter facere, castra munire,[552] excubitum in porta[553] cohortes ex legionibus, pro castris equites auxiliarios mittere, praeterea alios super vallum in munimentis locare, vigilias ipse circumire, non tam diffidentia futurum, quae[554] imperavisset, quam uti militibus exaequatus cum imperatore labos volentibus esset.[555] Et sane Marius illoque aliisque temporibus Jugurthini belli pudore magis quam malo[556] exercitum coercebat; quod multi per ambitionem fieri aiebant, pars quod a pueritia consuetam duritiam et alia, quae ceteri miserias vocant, voluptati habuisset; nisi tamen[557] res publica pariter ac saevissimo imperio bene atque decore gesta.