*8* What, then, is to hinder me from accepting what seems to me to be
probable, while rejecting what seems to be improbable, and from shunning
the presumption of dogmatism, while keeping clear of that recklessness
of assertion which is as far as possible removed from true wisdom? And
as to the fact that our school argues against everything, that is only
because we could not get a clear view of what is "probable," unless a
comparative estimate were made of all the arguments on both sides.
But this subject has been, I think, quite fully set forth in my
"Academics." And although, my dear Cicero, you are a student of that
most ancient and celebrated school of philosophy, with Cratippus as your
master--and he deserves to be classed with the founders of that
illustrious sect[AI]--still I wish our school, which is closely related
to yours, not to be unknown to you.
Let us now proceed to the task in hand.
[AI] Aristotle and Theophrastus.
*9* III. Quinque igitur rationibus propositis officii persequendi,
quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae,
copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea,
quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est,
quam quidem tibi cupio esse notissimam.
Hoc autem, de quo nunc agimus, id ipsum est, quod "utile" appellatur. In
quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut
honestatem ab utilitate secernens constitueret esse honestum aliquid,
quod utile non esset, et utile, quod non honestum, qua nulla pernicies
maior hominum vitae potuit afferri.
*10* Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec
tria genera confusa[168] cogitatione distinguunt. [Quicquid enim iustum
sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex
quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile.][169] Quod qui
parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes
malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque
omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis,
non fraude et malitia se intellegant ea, quae velint, consequi posse.
*11* Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima,
ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis
eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus.
Eorum autem alia[170] rationis expertia sunt, alia ratione utentia;
expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, [apes,][171] quarum
opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem
utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos
pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines
hominibus maxime utiles esse possunt.
*12* Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed
quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse
plurimum arbitrantur.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account