*15* Why should I recount the multitude of arts without which life would
not be worth living at all? For how would the sick be healed? What
pleasure would the well enjoy? What comforts should we have, if there
were not so many arts to minister to our wants? In all these respects
the civilized life of man is far removed from the standard of the
comforts and wants of the lower animals. And without the association of
men, cities could not have been built or peopled. In consequence of city
life, laws and customs were established, and then came the equitable
distribution of private rights and a definite social system. Upon these
institutions followed a more humane spirit and consideration for others,
with the result that life was better supplied with all it requires, and
by giving and receiving, by mutual exchange of commodities and
conveniences, we succeeded in meeting all our wants.
*16* V. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui
non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur,
neminem neque ducem bello[179] nec principem domi magnas res et
salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo
Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine
adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia
testibus non necessariis.
Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque
consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab
homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici
magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae,
vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet
quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures
deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam
omni reliqua calamitate.
*17* Cum igitur hic locus nihil habeat dubitationis, quin homines
plurimum hominibus et prosint et obsint, proprium hoc statuo esse
virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos adiungere. Itaque,
quae in rebus inanimis quaeque in usu et[180] tractatione beluarum fiunt
utiliter ad hominum vitam, artibus ea tribuuntur operosis, hominum autem
studia ad amplificationem nostrarum rerum prompta ac parata [virorum
praestantium][181] sapientia et virtute excitantur. *18* Etenim virtus
omnis tribus in rebus fere vertitur, quarum una est in perspiciendo,
quid in quaque re verum sincerumque sit, quid consentaneum cuique, quid
consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit,
alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci πάθη nominant,
appetitionesque, quas illi ὁρμάς, oboedientes efficere rationi, tertium
iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea,
quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si
quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui
nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas
humanitasque patitur.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account