"E contra Gaufridus iste præcellens multiformi gratia, præcipuus totius Anglie, militia quidem præclivis, morum venustate præclarus, in consiliis regis et regni moderamine cunctis præminens, agebat se inter ceteros quasi unus ex illis, nullius probitatis suæ garrulus, nullius probitatis sibi collatæ vel dignitatis nimius ostensator, rei suæ familiaris providus dispensator, omnium virtutum communium quæ tantum decerent virum affluentia exuberans, si Dei gratiam diligentius acceptam et ceteris prelatam, diligens executor menti suæ sedulus imprimeret; novit populus quod non mentior, quem si laudibus extulerim, meritis ejus assignari potius quam gratiæ nostræ id debere credimus, verumptamen gratiæ divinæ de cujus munere venit quicquid boni provenit homini" (cap. 29). "Tempore igitur incendii supra memorati, dum observaret comes ille ecclesiam cum multis ne succenderetur, amicissimus ipse et devotus ecclesiæ, afflictus multo dolore quod periclitarentur res ecclesiæ (non tamen poterat manentibus illis injuriam sibi illatam vindicare)," etc. (cap. 31). As eager to denounce the character of William as to palliate the excesses of Geoffrey, the chronicler thus sketches the husband of Queen Adeliza:— "Seditionis tempore, cum se inæqualiter agerent homines in terra nostra, et de pari contenderet modicus cum magno, humilis cum summo, et fide penitus subacta, nullo respectu habito servi ad dominum, sic vacillaret regnum et regni status miserabili ductore premeretur fere usque ad exanimationem, e vicino contendebant inter se duo de præcipuis terræ baronibus, Gaufridus de Mandeville, et Comes de Harundel, quem post discessum Regis Henrici conjugio Reginæ Adelidis contigit honorari, unde et superbire et supra se extolli cœpit ultra modum, ut [non] posset sibi pati parem, et vilesceret in oculis suis quicquid præcipuum præter regem in se habebat noster mundus. Habebat tunc temporis Willelmus ille, pincerna, nondum comes, dotem reginæ Waltham, contiguam terris comitis Gaufridi de Mandeville, impatiens quidem omnium comprovincialium terras suo dominio non mancipari.[937]