_Externis autem partibus alia cognomine gerit, Hesperius statim enim Oceanus vocatur, Et Pelagus Atlanticum, pars quædam ad occasum. Ad boream autem Saturnium & congelatum, mortuumque_[135]. Certum est Magnam Britanniam diversis temporibus mox nomen ab hoc Oceano accepisse, mox illi idem reddidisse. minimum hoc de parte Oceani Septentrionali & Occidentali, etiam ea quæ ultra Fretum Gaditanum est, valet, etenim Britanniam veterum esse Atlantiam, si unquam exstetit, pro concesso assumo. Sic habet +Adamus+ Bremensis de mari Septentrionali; (_the North Sea_) sermonem faciens[136]: ‘Egdora descendit usque in Oceanum Fresonicum, quem Romani scribunt Britannicum. inde (_the Channel_, Gallicè, _la Manche_) ad promontorium Antivestæum +Ptolemæus+, aliique Oceanum Britannicum vocant. Porro +Pomponius Mela+, natione Hispanus, Pyrenæum montem in Oceanum Britannicum procurrere dicit[137]. Et Geographus +Ravennas+, fretum Septem-Gaditanum in Oceanum Britannicum ingredi refert[138]. Quibus addimus +Ricardum+ nostrum, qui infra, Oceanum Occidentalem, Magnum illum Britannicum, qui & Athlanticus Oceanus, omnia reliqua complexum maria, appellat.[139] IV. _à Meridie Galliam Belgicam._] Potius ab Euro. _Cujus proximum littus_, &c.] Infra descriptam cap. VI. §. 5. & cap. VII. pag. 96. _à Gessoriaco Morinorum Brittanicæ gentis portu_, &c.] Bononia, hodie _Boulogne_. vide infra pagina 96. Locus hic auctoris nostri non prius plene intelligi potest, donec capitis XVIImi libri IVti +Plinii+ vera lectio fuerit restituta, quam hanc esse arbitror: _Loco communiter usitatæ lectionis._ ‘Deinde Menapii, Morini, Oromansaci juncti pago, qui Gessoriacus vocatur: Britanni, Ambiani, Bellovaci, Hassi.’ _Ita legendum esse autumo._ Deinde Menapii, Morini, Pæmani[140], ac juncti pago, qui Gessoriacus vocatur, Britanni: Ambiani, Bellovaci, Essui[141]. Etenim propter defectum recti sensus loci hujus Pliniani, +Harduinus+ Hassos omittit, ac +Dionysius Vossius+ Essuos in Æduos mutat[142], cum e contrario, juxta meam emendationem, non omnia solum sint perspicua, verum & sine ulteriori meditatione ultimum caput libri IVti Plinii intellectu perquam facile reddatur, ubi verba ita sonant: ‘+Polybius+ latitudinem Europæ ab Italia ad Oceanum scripsit X̅I̅. L. (1150.) M. P. etiam tum incomperta magnitudine ejus, est autem ipsius Italiæ X̅I̅. XX. (1120.) M. ad Alpes, unde per Lugdunum ad portum Morinorum Brittanicum, qua videtur mensuram agere Polybius X̅I̅I̅I̅. XVIII. (1318). M.P.’ &c. quæ hucusque a nimine recte intellecta fuere. Quomodo, & quo tempore hi +Britanni+ in Galliam venerunt, superest, ut inquiramus. Cæsar qui data occasione omnes Gallorum nationes enumerat, de Britannis tacet, neque de portu ipsorum Gessoriaco loquitur, unde jure concludimus, eos Cæsaris tempore ibi non fuisse. +Dionysius+ Characenus videtur primus, qui eos hoc versu nominat[143]: