Ond i mae rhai yn yr oes yma yn chwenychu eu cadw a’u coledd, er mwyn eu hiaith ddigymmysg, ac er mwyn gwell gwybodaeth o foesau ac ansawdd ein hynafiaid; ac er mwyn eu teilyngdod eu hunain; o herwydd i mae yn rhai o’u Hawdlau a’u Cywyddau, ymadroddion mor gywraint a naturiol ag sydd ym Mhrydyddion Groeg a Rhufain; mal i gwyr y sawl a’u deallant yn dda.—Ymysg eraill i mae Cymdeithas y Cymmrodorion, yn Llundain, yn rhoddi mawrbarch iddynt; ac yn chwenychu cadw cynnifer o’n hen ysgrifenadau ag sydd heb fyned ar goll. A da i gwneynt foneddigion Cymru, ped ymoralwent am argraffu y pethau mwyaf hynod a gwiwgof mewn prydyddiaeth, hanesion, ac eraill hen goffadwriaethau; o herwydd i maent beunydd yn cael eu difrodi, gan y sawl ni wyddant ddim gwell. Hyn, er lles ein gwlad a’n iaith, yw gwir a diffuant ddamuniad Eich gostyngedig wasanaethwr, a’ch ewyllysiwr da, EVAN EVANS. I. HIRLAS OWAIN. _Owain Cyfeiliog e hun ai cant_. Gwawr pan ddwyre gawr a ddoded, Galon yn anfon anfudd dynged, Geleurudd ein gwyr gwedi lludded trwm, Tremit gofwy mur _Maelawr Drefred_. Deon a yrrais dygyhyssed, Diarswyd a’r frwydr arfau goched, A rygoddwy glew gogeled rhagddaw, Gnawd yw oi ddygnaw ddefnydd codded! Dywallaw di fenestr gan foddhäed, Y corn yn llaw _Rhys_ yn llys llyw ced, Llys _Owain_ ar braidd yt ryborthed erioed, Porth mil a glywi pyrth egored. Menestr am gorthaw, nam adawed Estyn y corn er cyd yfed, Hiraethlawn am llyw lliw ton nawfed, Hirlas i arwydd aur i dudded: A dyddwg o fragawd wirawd orgred, Ar llaw Wgan draws dros i weithred, Canawon Goronwy, gwrdd gynnired gwyth, Canawon hydwyth, hydr eu gweithred: Gwyr a obryn tal ymhob caled, Gwyr yngawr gwerthfawr gwrdd ymwared, Bugelydd Hafren balch eu clywed, Bugunat cyrn medd mawr a wna neued. Dywallaw di’r corn argynfelyn, Anrhydeddus, feddw, o fedd gorewyn, Ac o’r mynni hoedl hyd un blwyddyn, Na ddidawl i barch, can nid perthyn, A dyddwc i Ruffydd waewruddelyn, Gwin a gwydr goleu yn ei gylchyn, Dragon Arwystli, arwystl terfyn, Dragon Owain hael o hil Cynfyn, Dragon iw dechreu, ac niw dychryn cat, Cyflafan argrat cymwy erlyn. Cetwyr idd aethant er clod obryn: Cyfeddon, arfawc, arfau Edwyn, Talassant i medd mal gwyr Belyn gynt, Teg i hydrefynt tra bo undyn.