Cap^m. ix. Copia dum tanta monstrorum more ferarum Extitit vnita, sicut arena maris, 680 Graculus vnus erat edoctus in arte loquendi, Quem retinere domi nulla catasta potest. Hic, licet indignus, cunctis cernentibus, alis Expansis, primum clamat habere statum. Prepositus baratri velut est demon legioni, Sic malus in vulgo prefuit iste malo. Vox fera, trux vultus, verissima mortis ymago, Eius in effigiem tanta dedere notam. Murmura compressit, tenuere silencia cuncti, Eius vt auditus sit magis ore sonus: 690 Arboris in summum conscendit, et oris aperti Voce suis paribus talia verba refert: ‘O seruile genus miserorum, quos sibi mundus Subdidit a longo tempore lege sua, Iam venit ecce dies, qua rusticitas superabit, Ingenuosque suis coget abire locis. Desinat omnis honor, periat ius, nullaque virtus, Que prius extiterat, duret in orbe magis. Subdere que dudum lex nos de iure solebat, Cesset, et vlterius curia nostra regat.’ 700 Singula turba silet, notat et sibi verba loquentis, Et placet edictum quicquid ab ore tulit: Vocibus ambiguis deceptam prebuit aurem Vulgus et in finem nulla futura videt. Exaltatus enim cum sic de plebe fuisset, Ad se confestim traxerat omne solum: Nam sine consilio cum plebs sibi colla dedisset, Conuocat hic populum iussaque verba dedit. Vt solet ex magno fluctus languescere flatu, Et velut a vento turbinis vnda tumet, 710 Vocis in excessu reliquos sic commouet omnes Graculus, et mentes plebis ad arma trahit: Stultaque pars populi que sit sua curia nescit, Que tamen ipse iubet iura vigoris habent. Dixerat ille, ‘Feri,’ ferit ille;--‘Neca,’ necat alter;-- ‘Solue nephas,’ soluit, quis neque fata vetat. Auribus extensis quemcumque vocat furor ille Audit, et ad vocem concitus vrget iter: Sic homo tunc multus suadente furore coactus Sepe suam posuit mestus in igne manum. 720 Omnes, ‘Fiat ita,’ proclamant vocibus altis; Est maris vt sonitus, sic fuit ille sonus. Ex nimio strepitu concussus vocis eorum Vix potui tremulos ammodo ferre pedes; Attamen a longe prospexi qualiter ipsi[195] Complexis manibus mutua pacta ferunt. Hoc etenim dicunt, quod quicquid perstat in orbe Ingenui sexus rustica turba ruet. Hiis dictis pariter omnes gradiuntur in vnum, Ductor et inferni ducit iniqus iter.[196] 730 Nubes nigra venit furiis commixta gehenne,[197] Cordibus infusum que scelus omne pluit; Roreque sic baratri fuerat tellus madefacta,[198] Crescere quod virtus ammodo nulla potest: Omne tamen vicium, quod homo perfectus abhorret, Crescit, et ex illo tempore corda replet. Fecerat incursus tunc demon meridianus, Inque dolente die torta sagitta volat: Ipse solutus adest Sathanas omnisque caterua Pauperis inferni preuaricata simul.