Porrò in tam immenso terrarum ambitu, frequentibus expeditionibus, annis ampliùs centum, Franci domicilia omnino quinque constituerunt, quorum primum posuit Iacobus Quartierus posteriore sua nauigatione, non ad _Sanctæ Crucis_, quæ nunc est, importuosas angustias, & cautes: sed in iis pænè vestigiis vbi nunc est Quebecum, Sancta Cruce quindenis leucis citerius. Altertum Petrus du Gas, dominus de Monts, anno quarto supra millesimum sexcentesimum erexit, in angusta insula, inter Eteminquios, in Australi propemodum littore: cui domicilio ac insulæ nomen _Sancta Crux_ indidit. Idem eodem anno, in quasi peninsula, oræ Acadicæ, ad Regium Portum, eiusdem nominis exiguam arcem fossa & aggere munitam exstruxit. Portus Regius, & portui cognominis arx, sunt in ea, quam Franciam _Baïam_ vocant, centum quinquaginta leucis à Campsæo promontorio, leucas octo intra continentem. _Baïa_ scilicet Francis, sicut Hispanis, est amplior terræ sinus ad oram maris, aut fluminis maioris, angulato orbiculatóve recessu, influenti aquæ ad interiora continentis præbens aditum. In extremo Francico Sinu portus est octingentorum passuum ostio peruius, duas leucas longus, vnam latus, duûm millium capax maiorum nauium, cui ab nobilitate _Regius Portus_ nomen à Champlænio Franco est inditum. Tertiam sedem quarto pòst anno condidit dominus de [569] Monts ad Quebecium cornu, in Australi ripa Sacquéi amnis, è regione Aurelianæ insulæ, in Montagnetiorum solo; quam arcem Champlænius, qui operi præfuit, Quebecum à soli nomine appellauit, & eodem pænè loco Sanctam Crucem Iacobi Quartieri arcem olim conditam fuisse obseruauit. Quinti & vltimi Francici domicilij fundamenta Patres nostri iaciebant, ad ostium amnis Pentegoetij, cùm ab irrumpentibus Anglis opere prohibiti, atque in captiuitatem contra fas, & ius gentium abducti sunt. Iis ad hunc modum præmissis capitibus, quæ alioqui moratura erant institutam rerum narrationem, ad susceptam à Patribus nostris Canadicam expeditionem stylum conferamus.