The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
O Romani pontifices, exemplum facinorum omnium ceteris pontificibus!
O improbissimi scribae et Pharisaei,[208] qui sedetis super cathedram
Moysi, et opera Dathan et Abiron facitis! Itane vestimenta, apparatus,
pompa, equitatus, omnis denique vita Caesaris vicarium Christi decebit?
Quae communicatio sacerdotis ad Caesarem? Istane Silvester vestimenta
sibi induit? Eo apparatu incessit? Ea celebritate ministrantium domi
vixit atque regnavit? Sceleratissimi homines non intelligunt Silvestro
magis vestes Aaron, qui summus Dei sacerdos fuerat, quam gentilis
principis fuisse sumendas.
Sed haec alias erunt exagitanda vehementius. Impraesentiarum autem de
barbarismo cum[209] hoc sycophanta loquamur, cuius ex stultiloquio
impudentissimum eius patescit[210] sua sponte mendacium.
“Tradimus,” inquit, “palatium imperii nostri Lateranense”; quasi male
hoc loco inter ornamenta donum palatii posuisset, iterum postea ubi de
donis agitur replicavit. “Deinde diadema”; et quasi illi non videant qui
adsunt, interpretatur; “videlicet coronam.” Verum hic non addidit “ex
auro,” sed posterius easdem res inculcans inquit; “ex auro purissimo et
gemmis preciosis.” Ignoravit homo imperitus diadema e panno esse aut
fortassis ex serico; unde sapiens illud regis dictum celebrari solet,
quem ferunt traditum sibi diadema priusquam capiti imponeret retentum
diu considerasse ac dixisse: “O nobilem magisquam felicem pannum! Quem
si quis penitus agnosceret,[211] quam multis sollicitudinibus[212]
periculisque et miseriis sis refertus, ne humi quidem iacentem vellet
tollere.” Iste non putat illud nisi ex auro esse, cui circulus aureus
nunc cum gemmis apponi a regibus solet. Verum non erat rex Constantinus,
nec regem appellare, nec regio se ritu ornare fuisset ausus. Imperator
Romanorum erat, non rex. Ubi rex est, ibi respublica non est. At in
republica multi fuerunt etiam uno tempore imperatores; nam Cicero
frequenter ita scribit: M. Cicero imperator illi vel illi imperatori
salutem: licet postea peculiari nomine Romanus princeps, ut summus
omnium, imperator appelletur.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account