_Denique nil sapiat Gothorum barbara trito_ {240.} _Ornamenta modo, sæclorum et monstra malorum:_ _Queis ubi bella, famem, et pestem, discordia, luxus,_ _Et Romanorum res grandior intulit orbi,_ _Ingenuæ periere artes, periere superbæ_ _Artificum moles; sua tunc miracula vidit_ {245.} _Ignibus absumi pictura; latere coacta_ _Fornicibus, sortem et reliquam confidere cryptis;_ _Marmoribusque diu sculptura jacere sepultis._ _Imperium interea, scelerum gravitate fatiscens,_ _Horrida nox totum invasit, donoque superni_ {250.} _Luminis indignum, errorum caligine mersit,_ _Impiaque ignaris damnavit sæcla tenebris._ _Unde coloratum graiis huc usque magistris_ _Nil superest tantorum hominum, quod mente modoque_ _Nostrates juvet artifices, doceatque laborem;_ {255.} _Nec qui chromatices nobis, hoc tempore, partes_ _Restituat, quales Zeuxis tractaverat olim,_ _Hujus quando magnâ velut arte æquavit Apellem_ _Pictorum Archigraphum, meruitque coloribus altam_ _Nominis æterni famam, toto orbe sonantem._ {260.} _Hæc quidem ut in tabulis fallax, sed grata venustas,_ _Et complementum graphidos (mirabile visu)_ _Pulchra vocabatur, sed subdola, lena sororis:_ _Non tamen hoc lenocinium, fucusque, dolusque_ _Dedecori fuit unquam; illi sed semper honori,_ {265.} _Laudibus et meritis; hanc ergo nosse juvabit._ _Lux varium, vivumque dabit, nullum umbra, colorem._ _Quo magis adversum est corpus, lucique propinquum,_ _Clarius est lumen; nam debilitatur eundo._ _Quo magis est corpus directum, oculisque propinquum,_ {270.} _Conspicitur melius; nam visus hebescit eundo._ [Sidenote: XXXI. Tonorum luminum et umbrarum ratio.] _Ergo in corporibus, quæ visa adversa, rotundis,_ _Integra sint, extrema abscedant perdita signis_ _Confusis, non præcipiti labantur in umbram_ _Clara gradu, nec adumbrata in clara alta repentè,_ {275.} _Prorumpant; sed erit sensim hinc atque inde meatus_ _Lucis et umbrarum; capitisque unius ad instar,_ _Totum opus, ex multis quamquam sit partibus, unus_ _Luminis umbrarumque globus tantummodo fiet,_ _Sive duas, vel tres ad summum, ubi grandius esset_ {280.} _Divisum pegma in partes statione remotas._ _Sintque ita discreti inter se, ratione colorum,_ _Luminis, umbrarumque, antrorsum ut corpora clara_ _Obscura umbrarum requies spectanda relinquat;_ _Claroque exiliant umbrata atque aspera campo._ {285.}