8. Ea tempestate in exercitu nostro fuere complures novi atque nobiles, quibus divitiae bono honestoque potiores erant,[51] factiosi domi, potentes apud socios, clari magis quam honesti, qui Jugurthae non mediocrem animum pollicitando accendebant, si Micipsa rex occidisset, fore, uti solus imperio Numidiae potiretur, in ipso maximam virtutem, Romae omnia venalia esse. Sed postquam Numantia deleta P. Scipio dimittere auxilia et ipse reverti domum decrevit, donatum atque laudatum magnifice pro contione[52] Jugurtham in praetorium abduxit ibique secreto monuit, uti potius publice quam privatim amicitiam populi Romani coleret neu quibus[53] largiri insuesceret; periculose a paucis emi, quod multorum esset: si permanere vellet in suis artibus,[54] ultro illi et gloriam et regnum venturum, sin properantius pergeret, suamet ipsum pecunia praecipitem casurum. [51] 'To whom wealth was of more importance than that which is good and noble.' [52] For the meaning of _pro_ in this and similar expressions, see Zumpt, S 311. [53] Not to make presents to individuals, _quibus_ being used for _aliquibus_. Scipio must have seen with displeasure the intimacy between Jugurtha and certain young ambitious Romans of an equivocal character. [54] 'In his own mode of acting,' must be understood here of his honourable mode of acting; though there are also _malae artes_, such as faithlessness, cunning, flattery, and the like. 9. Sic locutus cum litteris eum, quas Micipsae redderet, dimisit. Earum sententia haec erat: 'Jugurthae tui bello Numantino longe maxima virtus fuit, qnam rem tibi certo[55] scio gaudio esse. Nobis ob merita sua carus est; ut idem senatui et populo Romano sit, summa ope nitemur. Tibi quidem pro nostra amicitia gratulor. En habes virum dignum te atque avo suo Masinissa.' Igitur rex, ubi ea, quae fama acceperat, ex litteris imperatoris ita esse cognovit, cum virtute tum gratia viri permotus flexit animum suum et Jugurtham beneficiis vincere aggressus est, statimque eum adoptavit et testamento pariter cum filiis heredem instituit. Sed ipse paucos post annos morbo atque aetate confectus quum sibi finem vitae adesse intellegeret, coram amicis et cognatis itemque Adherbale et Hiempsale filiis dicitur hujuscemodi verba cum Jugurtha habuisse:[56] [55] _Certo scio_; we also find _certe scio_. See Zumpt, S 266, note. [56] _Verba habere_ is sometimes used in the sense of _orationem habere_.