C. Sallusti Crispi De Bello Catilinario Et JugurthinoSallust
History
C. Sallusti Crispi De Bello Catilinario Et Jugurthino
Sallust
Jugurthine War, 111-105 B.C.; Rome -- History -- Conspiracy of Catiline, 65-62 B.C.
10. 'Parvum ego te, Jugurtha, amisso patre, sine spe, sine opibus, in
meum regnum accepi, existimans non minus me tibi, quam si genuissem, ob
beneficia carum fore; neque ea res falsum me habuit.[57] Nam, ut alia
magna et egregia tua omittam, novissime rediens Numantia meque regnumque
meum gloria honoravisti tuaque virtute nobis Romanos ex amicis
amicissimos[58] fecisti; in Hispania nomen familiae renovatum est,
postremo, quod difficillimum inter mortales est, gloria invidiam vicisti.
Nunc, quoniam mihi natura finem vitae facit, per hanc dexteram, per regni
fidem[59] moneo obtestorque, uti hos, qui tibi genere propinqui,
beneficio meo fratres sunt, caros habeas, neu malis alienos adjungere[60]
quam sanguine conjunctos retinere. Non exercitus neque thesauri praesidia
regni sunt, verum amici, quos neque armis cogere neque auro parare queas;
officio et fide pariuntur.[61] Quis autem amicior quam frater fratri? aut
quem alienum fidum invenies, si tuis hostis fueris? Equidem ego vobis
regnum trado firmum, si boni eritis; sin mali, imbecillum. Nam concordia
parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Ceterum ante hos[62]
te, Jugurtha, qui aetate et sapientia prior es, ne aliter quid eveniat,
providere decet. Nam in omni certamine qui opulentior est, etiamsi
accipit injuriam, tamen quia plus potest, facere videtur. Vos autem,
Adherbal et Hiempsal, colite, observate[63] talem hunc virum, imitamini
virtutem et enitimini, ne ego meliores liberos sumpsisse videar quam
genuisse.'
[57] _Me falsum habuit_ for _me fefellit_. We remarked before (Cat. 51)
[note 253 above] that Sallust is fond of using _habere_ in certain
phrases.
[58] _Amicissimos._ See Zumpt, S 410.
[59] _Per regni fidem_, 'by the conscientiousness which is observed in
governing, and must be observed;' so that it is almost the same as
_per regiam fidem_, or _per fidem regum_, which kings owe to one
another.
[60] _Adjungere_; supply _tibi_, 'connect yourself with strangers,' as
opposed to supporting and maintaining friendly relations with his
friends and kinsmen.
[61] Sallust here changes his expression. He might have said _parantur_,
but _parere_ also occurs in other authors in the sense of _parare_,
or 'to acquire.'
[62] _Ante hos_, 'in preference to these.'
[63] _Observare_ has a sense similar to that of _colere_, 'to honour' and
refers to the observance of all the duties of devotedness, especially
in the external relations of social life.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account