Cato Maior de Senectute with Introduction and NotesCicero, Marcus Tullius
Philosophy
Cato Maior de Senectute with Introduction and Notes
Cicero, Marcus Tullius
Old age -- Early works to 1800
11 Tarentum vero qua vigilantia, quo consilio recepit! Cum quidem me
audiente Salinatori, qui amisso oppido fugerat in arcem, glorianti atque
ita dicenti, 'mea opera, Q. Fabi, Tarentum recepisti', 'certe', inquit
ridens, 'nam nisi tu amisisses, numquam recepissem'. Nec vero in armis
praestantior quam in toga; qui consul iterum, Sp. Carvilio collega
quiescente, C. Flaminio tribuno plebis, quoad potuit, restitit agrum
Picentem et Gallicum viritim contra senatus auctoritatem dividenti,
augurque cum esset, dicere ausus est optimis auspiciis ea geri, quae pro
rei publicae salute gererentur; quae contra rem publicam ferrentur, contra
auspicia ferri. 12 Multa in eo viro praeclara cognovi, sed nihil
admirabilius quam quo modo ille mortem fili tulit, clari viri et
consularis. Est in manibus laudatio, quam cum legimus, quem philosophum non
contemnimus? Nec vero ille in luce modo atque in oculis civium magnus, sed
intus domique praestantior. Qui sermo, quae praecepta! Quanta notitia
antiquitatis, scientia iuris auguri! Multae etiam, ut in homine Romano,
litterae: omnia memoria tenebat non domestica solum, sed etiam externa
bella. Cuius sermone ita tum cupide fruebar, quasi iam divinarem, id quod
evenit, illo exstincto fore unde discerem neminem.
V. 13 Quorsus igitur haec tam multa de Maximo? Quia profecto videtis nefas
esse dictu miseram fuisse talem senectutem. Nec tamen omnes possunt esse
Scipiones aut Maximi, ut urbium expugnationes, ut pedestris navalisve
pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recordentur. Est etiam quiete et
pure atque eleganter actae aetatis placida ac lenis senectus, qualem
accepimus Platonis, qui uno et octogesimo anno scribens est mortuus, qualem
Isocrati, qui eum librum, qui Panathenaicus inscribitur, quarto nonagesimo
anno scripsisse dicit vixitque quinquennium postea; cuius magister
Leontinus Gorgias centum et septem complevit annos, neque umquam in suo
studio atque opere cessavit. Qui, cum ex eo quaereretur cur tam diu vellet
esse in vita, 'nihil habeo,' inquit, 'quod accusem senectutem'. Praeclarum
responsum et docto homine dignum! 14 Sua enim vitia insipientes et suam
culpam in senectutem conferunt, quod non faciebat is, cuius modo mentionem
feci, Ennius:
_sic ut fortis ecus, spatio qui saepe supremo_
_vicit Olumpia, nunc senio confectus quiescit._
Equi fortis et victoris senectuti comparat suam; quem quidem probe
meminisse potestis; anno enim undevicesimo post eius mortem hi consules, T.
Flamininus et M'. Acilius, facti sunt; ille autem Caepione et Philippo
iterum consulibus mortuus est, cum ego quinque et sexaginta annos natus
legem Voconiam magna voce et bonis lateribus suasissem. Annos septuaginta
natus, tot enim vixit Ennius, ita ferebat duo quae maxima putantur, onera,
paupertatem et senectutem, ut eis paene delectari videretur.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account