artem jungendorum characterum, fusilium typorum peritiam, quæque alia eam ad rem spectant, percalluisse sibi visus est, captato opportuno tempore quo non potuit magis idoneum inveniri, ipsa nocte, quæ Christi natalitiis solennis est, qua cuncti promiscue lustralibus sacri operari solent, choragium omne typorum involat, instrumentorum herilium, ei artificio comparatorum, supellectilem convasat, deinde cum fure domo se proripit, Amstelodamum principio adit, inde Coloniam Agrippinam, donec Magontiacum perventum est, ceu ad asyliaram, ubi quasi extra telorum jactum (quod dicitur) positus tuto degeret, suorumque furtorum aperta officina fructum huberem meteret. Nimirum ex ea intra vertentis anni spacium, ad annum a nato Christo 1442, iis ipsis typis, quibus Harlemi Laurentius fuerat usus, prodisse in lucem certum est _Alexandri Galli Doctrinale_, quæ Grammatica celeberrimo tunc in usu erat, cum _Petri Hispani tractatibus_, prima fœtura. Ista sunt ferme, quæ a senibus annosis, fide dignis, et qui tradita de manu in manum, quasi ardentem tædam in decursu acceperant, olim intellexi, et alios eadem referentes attestantesque comperi. Memini narasse mihi Nicolaum Galium, pueritiæ meæ formatorem, hominem ferrea memoria et longa canitie venerabilem, quod puer non semel audierit, Cornelium quendam bibliopegum ac senio gravem, nec octogenario minorem (qui in eadem officina subministrum egerat) tanta animi contentione ac fervore commemorantem rei gestæ seriem, inventi (ut ab hero acceperat) rationem, rudis artis polituram et incrementum, aliaque id genus, ut invito quoque præ rei indignitate lachrymæ erumperent, quoties de plagio inciderat mentio: tum vero ob ereptam furto gloriam sic ira exardescere solere senem, ut etiam lictoris exemplum eum fuisse editurum in plagiarium eum fuisse editurum in plagiarium appareret, si vita illi superfuisset: tum devovere consuevisse diris ultricibus sacrilegum caput, noctesque illas damnare atque execrari quas una cum scelere illo communi in cubili per aliquot menses exegisset. Quæ non dissonant a verbis Quirini Talesii Cos, eadem fere ex ore librarii ejusdem se olim accepisse mihi confessi, etc.--_Batavia_ p. 253, _et seq._ III.--THE HAARLEM-COSTER-LEGEND. [The Haarlem Legend of the Invention of Printing by Lourens Janszoon Coster, critically examined by Dr. A. VAN DER LINDE. Translated from the Dutch by J. H. HESSELS, with an Introduction and a Classified List of the Costerian Incunabula. _London_, Blades, East, and Blades. 1871. Roy. 8vo. pp. xxvi. and 170.]