=5.= Eō tempore M. Agrippa in Aquītāniā rem prōsperē gessit et L. Ventidius Bassus inrumpentēs in Syriam Persās tribus proeliīs vīcit. Pacorum, rēgis Orōdis fīlium, interfēcit eō ipsō diē quō ōlim Orōdēs, Persārum rēx, per ducem Surēnam Crassum occīderat. Hīc prīmus dē Parthīs iūstissimum 10 triumphum Rōmae ēgit. =6.= Interim Pompēius pācem rūpit et nāvālī proeliō victus fugiēns ad Asiam interfectus est. Antōnius, quī Asiam et Orientem tenēbat, repudiātā sorōre Caesaris Augustī Octāviānī Cleopatram, rēgīnam Aegyptī, dūxit uxōrem. Contrā 15 Persās etiam ipse pūgnāvit. Prīmīs eōs proeliīs vīcit, regrediēns tamen famē et pestilentiā labōrāvit et, cum īnstārent Parthī fugientī, ipse prō victō recessit. _Civil War between Augustus and Antonius. The Battle of Actium, 31 B.C._ =7.= Hīc quoque ingēns bellum cīvīle commōvit cōgente uxōre Cleopatrā, rēgīnā Aegyptī, dum cupiditāte muliebrī 20 optat etiam in urbe rēgnāre. Victus est ab Augustō nāvālī pūgnā clārā et inlūstrī apud Actium, quī locus in Ēpīrō est, ex quā fūgit in Aegyptum et dēspērātīs rēbus, cum omnēs[147] ad Augustum trānsīrent, ipse sē interēmit. Cleopatra sibi[148] aspidem admīsit et venēnō ēius exstincta est. Aegyptus per 25 65 Octāviānum Augustum imperiō Rōmānō adiecta est praepositusque eī C. Cornēlius Gallus. Hunc prīmum Aegyptus Rōmānum iūdicem habuit. _Imperial Government Established, 31 B.C._ =8.= Ita bellīs tōtō orbe cōnfectīs Octāviānus Augustus Rōmam rediit, duodecimō annō[149] quam cōnsul fuerat. Ex eō 5 rem pūblicam per quadrāgintā et quattuor annōs sōlus obtinuit. Ante enim duodecim annīs cum Antōniō et Lepidō tenuerat. Ita ab initiō prīncipātūs ēius ūsque ad fīnem quīnquāgintā et sex annī fuērunt. Obiit autem septuāgēsimō sextō annō morte commūnī in oppidō Campāniae 10 Ātellā. Rōmae in campō Mārtiō sepultus est, vir, quī nōn immeritō ex māximā parte deō[150] similis est putātus. Neque enim facile ūllus eō[151] aut in bellīs fēlīcior fuit aut in pāce moderātior. Quadrāgintā et quattuor annīs, quibus sōlus gessit imperium, cīvīlissimē vīxit, in cūnctōs līberālissimus, 15 in amīcōs fīdissimus, quōs tantīs ēvēxit honōribus ut paene aequāret fastīgiō suō. _Extension of the Empire._