Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
History
Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
Folklore -- Hawaii; Hawaii -- Social life and customs; Hawaiian language -- Texts; Legends -- Hawaii
A ike iho la o Piimaiwaa i ke kumu o ko Imaikalani akamai a me ke koa
launa ole o keia kanaka makapo, o na manu koloa e lele ana maluna a
kani ko lakou leo, a lohe ua kanaka makapo nei i ke kani o ka manu,
mamua paha, a mahope paha, a ma na aoao paha, alaila, olelo ae la ua
kanaka makapo nei, he kanaka aia ma ke kua, alaila, olelo ae la na
kanaka alakai ma na aoao: “Ae, he kanaka.” “Aia mahea ka laau?” “Aia i
ke alo,” ua maopopo he laau hahau. “Ua kokoke?” “Ae.” O ka wala ae la
no ia o ua makapo nei i ka laau palau, a naha mai ka puniu a ka olemu.
A kani ka manu, he kanaka. “Aia mahea ka laau?” “Aia ma ka aoao akau.”
“He hauna hema e pa auanei.” I hahau mai ka hana, ua hala ae la; i ka
hauna a ke kanaka makapo, ua pa aku la mai ka poo a ka opu.
I ko Piimaiwaa kilohi ana a pau ke ano o kona ikaika a me kona akamai
pookela, i iho la o Piimaiwaa: “Make oe ia’u.” E kii mua aku ana o
Piimaiwaa i na manu kani kiu, a make lakou, o na kanaka nana e alakai
ma kela aoao a ma keia aoao, a pau lakou i ka make, a o ka poe kanaka
nana e lawe na mea kaua, he kanaha ia poe kanaka, i makaukau i na ihe a
me na pololu, no ka mea, he umi ihe a Imaikalani e lele makawalu ana i
ka pahuna hookahi, elima ihe ma ka akau, a elima ihe ma ka hema, a i ka
pahu hookahi ana, ua lele makawalu aku la ka ihe me he uila la, aole e
hiki i kekahi kanaka ike alo ihe, a alo pololu ke ku mai ma ke alo o
Imaikalani, aka, ua pau keia poe i ka lukuia e Piimaiwaa. A pau keia
poe i ka make, alaila, ua hoaa ke kanaka makapo i ke alakai ole, a ua
hiki ia Piimaiwaa ke olelo iho me ke kaena ana: “A make ia Piimaiwaa.”
I ka make ana o Imaikalani ua lilo o Kau ia Umi-a-Liloa.
O Ehunuikaimalino ke alii o Kona. He kanaka ikaika o Ehunuikaimalino,
ka makuakane o Laeanuikaumanamana, aka, no kona elemakule, ua lilo wale
mai o Kona, a me Kohala ia Umi-a-Liloa. I ka kuapapa nui ana o ke
aupuni o Hawaii ia Umi-a-Liloa ua kaulana kona inoa mai Hawaii a Kauai;
aole alii e like me kona noho aupuni ana; ua malama oia i na elemakule
a me na luahine, a me na keiki makua ole, a ua malama i na makaainana;
aole pepehi kanaka, aole aihue.
MOKUNA XI.
KO UMI OHANA. KA LOKOMAIKAI O KONA NOHO ALII ANA.
He alii haipule o Umi-a-Liloa i ke akua, a i ke kaulana o ko
Umi-a-Liloa noho aupuni ana, nolaila makemake iho la na ’lii moi o na
mokupuni e, e lawe aku i ka lakou mau kaikamahine alii, ai ka lakou
kaikamahine punahele i mau wahine na Umi-a-Liloa. He anaina wahine alii
he lehulehu ka Umi-a-Liloa, ua huipuia me na kaikamahine a ka noa, a ua
lilo o Umi-a-Liloa i kupuna no na ’lii, a ua lilo i kupuna no na
makaainana. Aole he makaainana o Hawaii e olelo mai ana aole he kupuna
no makou o Umi-a-Liloa, a ina o ke kanaka e hoole mai, no ka ike ole i
na kupuna. O ka wahine alii a Umi-a-Liloa, o Kapukini-a-Liloa, a nana
mai i hanau me Umi, o Keliiokaloa, he keikikane, a o Kapulani he
kaikamahine, a o Keawenuiaumi, he keikikane.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account