Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
History
Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
Folklore -- Hawaii; Hawaii -- Social life and customs; Hawaiian language -- Texts; Legends -- Hawaii
O Piikea he wahine alii; ke kaikamahine a ka moi alii o Maui a Piilani,
me ka moi wahine me Laieloheloheikawai, a na laua mai me Umi-a-Liloa na
keikikane elua, o Kumalaenuiaumi, a me Aihakoko.
O Moku-a-Hualeiakea, he wahine alii no ia na ka poe moopuna a
Ehunuikaimalino no Kona, a ua loaa ka laua kaikamahine me Umi-a-Liloa,
o Akahiilikapu. Ua noho aku o Umi-a-Liloa ia Ohenahenalani, a na laua
mai o Kamolanuiaumi, a o na keiki mua a na wahine kuaaina, a ua nui na
keiki i loaa mai ia Umi-a-Liloa.
O Waipio ma Hamakua ko Umi aina i noho mau ai, a no ka huipu ana o na
moku a pau o Hawaii malalo ona, nolaila, ua makemake oia e noho ma Kona
i ka aina pumehana, a ua noho na ’lii ma Kailua.
I ko Umi-a-Liloa noho alii ana, ua hoonoho oia i ka poe paahana, a ua
hookaawale i ka poe i loaa kela oihana keia oihana o ke aupuni.
Hookaawale oia i ka papa alii a kaawale, i ka papa kahuna a kaawale, i
ka papa kilo a kaawale, i ka poe akamai o ka aina a kaawale. A
hookaawale i ka poe mahiai, a hookawale i ka poe lawaia, a me ka poe
kalai waa. Hookaawale oia i ka poe koa a me ka poe pale ihe, i kela
oihana keia oihana me ka makaukau, a i kela mea paahana keia mea
paahana, me ka malama ma ka lakou hana. A pela na kiaaina, na ai okana,
na ai ahupuaa, na ai iliaina, ua makaukau i ka hooponoponoia.
Elua no mau hana nui a Umi-a-Liloa e lawelawe pono ai me kona mau lima,
o ka mahiai a me ka lawaia. Ua hana o Umi-a-Liloa i mau loi kalo nui ma
Waipio, a ua hana ia ma na aina a pau i ka mahiai, a aia no ma Kona,
oia no ka hana nui, a ua kaulana o Umi-a-Liloa he alii mahiai. O ka
lawaia kekahi hana nui a Umi-a-Liloa, a ua kaulana kona inoa ma ka
lawaia, a ua kapaia o ka “puipui a ka lawaia”. O ka hi aku ka lawaia
nui a Umi-a-Liloa, a ua noho hele ia ke kaha mai Kalahuipuaa a hiki i
Makaula, a o ka hi ahi kekahi a me ka hi kala, a ua kaulana kona poe
hoa lawaia o Pae, o Kahuna ma, a me na ’lii a pau o kona noho aupuni
ana, ma ka mahiai a me ka lawaia, a me kekahi mau oihana nui e
hookaawale ai me ke kuokoa.
Eia kekahi hana kaulana a Umi-a-Liloa, o ke kaua ana me ke akua. Eia ke
kumu o keia kaua ana me ke akua. He mau kupunawahine akua no kana
wahine alii no Piikea, o Hapuu laua o Kalaihauola, a ua makemake o
Hapuu ma na laua kekahi moopuna, a e hoihoi i Oahu e hanai ai, no ka
mea, no Oahu ko Piikea makuawahine, o Laieloheloheikawai, a ua hoouna o
Laieloheloheikawai i na kupunawahine akua ona i Hawaii e lawe mai i
kekahi keiki a Piikea. I ko laua kii ana i Hawaii, ua aua o
Umi-a-Liloa, aole e haawi i kekahi keiki a lawe i Oahu i kona
makuawahine, aka, ua hoole o Umi-a-Liloa, aole e haawiia kekahi keiki a
laua o Piikea i kekahi mea e, a nolaila, ua pepehi ua mau akua nei i
kanaka i ka po, a i ke ao ana, ua make kekahi poe kanaka; a pela i kela
po i keia po ka make ana me ke kuleana ole; a nolaila haohao iho la o
Umi-a-Liloa: “Heaha hoi ke kumu o keia make i ka pepehiia o kanaka me
ka ike ole ia o ka mea nana i pepehi?”
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account