[765] "Juramentum confessus est [Ernulfus], sed adjecit violentur extortum, et sub conditione scilicet imperatrici successionem patris se pro viribus servaturum, nisi patrem voluntatem mutare contingeret et heredem alium instituere; poterat enim esse ut ei de uxore filius nasceretur. Postremo subjecit quod rex Henricus mutaverat voluntatem et in extremis agens filium sororis suæ Stephanum designavit heredem" (_Hist. Pontif._). [766] So also Gervase of Canterbury. [767] "Hoc in communi audientiâ multum vociferatione declamatum est, et nihil omnino ab altera parte responsum." [768] "Rogo, mihi in parte ista respondeas. Interim dicam ipse quod sentio. Majores natu, personas religiosas et sanctas, sæpius de re ista conveni. Audio illius matrimonii copulam sancto Anselmo archiepiscopo ministrante celebratam.... Manus autem sibi præcidi permississet [Anselmus], quam eas ad opus illicitum extendisset." [769] His reply was: "Ipsa [Romana ecclesia] enim confirmavit matrimonium quod accusas, filiamque ex eo susceptam domnus Pascalis Romanus pontifex inunxit in imperatricem. Quod utique non fecisset de filia monialis. Nec eum veritas latere poterat, quia non fuit obscurum matrimonium aut contractum in tenebris." [770] "Multorum vociferatione declamatum est." [771] "In Archidiaconum excandescens" (_Hist. Pontif._). [772] "Non tulit ulterius contentiones eorum domnus Innocentius nec sententiam ferre voluit aut causam in aliud differre tempus, sed contra consilium quorundam cardinalium et maxime Guidonis presbiteri sancti Marci, receptis muneribus regis Stephani, ei familiaribus litteris regnum Angliæ confirmavit et ducatum Normanniæ." This is the passage so inexplicably printed in Pertz as part of the bishop's speech, which immediately precedes it. [773] "Ulgerius vero cum cognitioni cause supersederi videret, verbo comico utebatur dicens: 'De causa sua querentibus intus despondebitur;' et adjiciebat: 'Petrus enim peregre profectus est, nummulariis relicta domo'" (_Hist. Pontif._). [774] Ed. Howlett, p. 147. [775] Compare the description of Henry of Winchester, shortly before this, as "spe scilicet captus amplissima" that Stephen would do his duty by the Church. [776] "Ne filium regis, qui contra jusjurandum regnum obtinuisse videbatur in regem sublimaret" (_Gervase_). [777] Vol. i. p. 369. [778] Pertz, xx. p. 531. Bishop Miles is sent to England, "ad petitionem Gaufridi comitis Andegavorum, ut regem super perjurio et regni occupatione conveniret et ducatu Normanniæ, quem invaserat."