vel flagitium videtur iubere. Figura est ergo, præcipiens passioni DOMINI esse communicandum, et suauiter atque vtiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro eius crucifixa et vulnerata sit.’ Hæc, inquit, si hæresim sapiunt, prius Augustinum damnate; quod vt feceritis, haud æquum tamen erit, vt ego alienæ culpæ pœnas luam. Ergo cum nec ratione, nec testimonio cuiusquam conuinci posset, iudicum calculis absolutus in Galliam redijt; tanto bonarum litterarum damno, vt ipsemet postea Lusitaniæ Rex amantissimis eum scriptis reuocarit. Sed frustra. Summo enim DEI beneficio ex crudelissimis inquisitorum manibus liberatus, in discrimen se iterum conijcere noluit: cum in Gallia præsertim, omnium quæ sub sole sunt regionum humanitate, optimarum artium studijs et doctorum numero prima, opimæ illi, et admodum honorificæ conditiones deferrentur. Sed BUCHANANUM singularis animi candor, et in omni genere perspecta virtus satis per se defendet.” Smetoni Responsio ad Virulentum Arch. Hamiltonii Dialogum, Edinburgi, 1579. p. 89, 90. I shall add the account which Archibald Hamilton gives of this {298} affair, in his reply to Smeton, although the judicious reader will be of opinion that no credit is due to such a writer, especially when his testimony is flatly contradicted by that of Smeton, and of Buchanan himself. “Tam illud quidem contra regis Scotorum integritatem, quam hoc contra _Hyspanorum nunquam satis laudatam in examinandis hæreticis severitatem_, malitiose confictum, et utrumque longe falsissimum est. Nequo enim Jacobus Quintus, in tenenda atque asserenda fide Catholica princeps nulli omnium secundus, tam impuro et procaci pasquillo, auctorem se unquam dedisset: neq; theologorum gravissima censura, tam impiam athei poetæ dicacitatem impune abire permisisset: et ut prioris mendacii falsitas illustrium dominorum Askein et Levingston publico testimonio evicta tunc fuit: quando legatione apud Gallos functi, regis nomine hæreseos convictum Buchananum Hyspanorum legato detulerunt: Ita ducentorum qui non disputationem sed supplicem lachrymantis deprecationem audiverunt, sententiis, alterius illius figmenti vanitas coargui potest. sin illæ non satis fortiter premunt quod longe a nobis absint, et nostrorum hominum, quod rei gestæ non interfuerunt narratio digna fide minus videatur: Publicè tamen urbis commentarii, in quos res gestæ referri solent, auctoritate vacare non debent, qui aperte adhuc testabuntur non Augustini testimonio. cap. 17. libri tertii de doctrina Christiana, sed Psalmographi versum, psalmo vigesimo quarto, subsidio ei tunc fuisse: dum ad Cardinalis pedes provulutus, flebili voce, verba ista proferebat (delicta juventutis meæ et ignorantias ne memineris Domine) eam recantationis formulam, ab eo tunc temporis usurpatum, ad eum sane finem obiter attigi, ut tandem Scotia intelligeret, quam gravem et constantem nunc patriarcham in religione sequitur: dum levis poetæ et abjurati hæretici paradoxa