JAM, si mores & indolem gentis requiras, partim vagi degunt, in silvis per hyemem, quò venationis uberioris vocat spes; æstate, ad amnium ripas, ubi præbet facilem annonam piscatus: aliqui pagos incolunt. Casas fabricantur infixis humi perticis: latera corticibus intexunt; pellibus, musco, ramis operiunt fastigia. In media casa focus: in summo tecto foramen, emissarium fumi. Is ægre eluctatus totam, ut plurimum, casam sic opplet, ut coactis habitare in hoc fumo advenis sæpe oculorum acies obtundatur, & hebescat: barbari, durum genus & his assuetum incommodis, rident. Domesticæ rei cura, & quidquid in familia laboris est, imponitur feminis. Illæ domos figunt, ac refigunt; aquam, & ligna devehunt, cibos apparant: vicem & locum mancipiorum, opificum, & jumentorum, implent. Venationis & belli cura, virorum est. Hinc gentis solitudo, & paucitas. Mulieres enim, ceteroquin haud infecundæ, his districtæ laboribus, neque maturos edere queunt fetus, neque alere jam editos: itaque aut abortum patiuntur, aut partus recentes destituunt, aquationi, lignationi, ceterisque operibus intentæ; vix ut trigesimus quisque infans adolescat. Accedit rei medicæ inscitia, cujus ignoratio facit ut è morbis paulo gravioribus raro emergant. Duos maximè fontes morborum statuunt: unum ex ipsa ægrotantis mente ortum, quæ desideret quidpiam, ac tandiu corpus ægrum vexet, dum re desiderata potiatur. Putant enim inesse in hominum unoquoque innata quædam desideria, sæpe ipsis ignota, quibus singulorum felicitas contineatur. Ad ejusmodi desideria & innatas appetitiones cognoscendas adhibent hariolos, quibus hanc divinitus concessam facultatem arbitrantur, ut animorum intimos recessus pervideant. Illi, quodcumque primum occurrit, aut ex quo fieri quæstum aliquem posse suspicantur, ab ægro desiderari pronunciant. Nec dubitant parentes, amici, & consanguinei ægrotantis, quidquid illud sit, quantivis pretii, comparare ac largiri ægro, nunquam postea reposcendum. Ille dono fruitur, & lucri partem hariolis aspergit; ac sæpe postridie vita cedit. Vulgo tamen relevantur ægroti, quippe levibus tentati morbis: nam in gravioribus timidiores sunt isti præstigiatores, negantque inveniri posse quid ægrotus desideret: tunc eum depositum conclamant, auctoresque sunt consanguineis ut hominem tollant è medio. Ita longiore morbo vexatos necant, aut senio fessos; eamque caritatem summam interpretantur, quia mors ærumnis languentium finem ponit. Eandem benevolentiam adhibent erga pueros parentibus orbatos, quos nullos esse malunt, quam miseros. Alterum fontem morborum esse censent veneficorum occultas artes, & præstigias, quas ridiculis cærimoniis conantur averruncare. Sæpe noxios humores ejiciunt sudando. Certum casæ locum corticibus includunt, ac tegunt pellibus, ne qua possit aer aspirare. Intro congerunt lapides deustos & igne multo saturos. Subeunt nudi & brachia cantitantes jactant. Sed, quod mireris, ab his thermis egressi & sudore diffluentes, hyeme perfrigida, in lacum aut amnem se