Atque hi ferè Irocosij noti sunt Gallis duntaxat ob perpetua bella, quæ cum Montagnesijs, & Algonquinis fœderatis [10] & amicis populis geruntur. Iam verò Austrum versùs terra ab hoc S. Laurentij sinu paulatim vsque ad quadragesimum tertium gradum excurrit, vbi rursus altero sinu maximo inciditur, quem Francicum appellant. Hic gurges terras vastè exedens, seséque Aquilonem versùs & S. Laurentij sinum incuruans, velut Isthmum efficit; Isthmúmque adiuuat S. Ioannis longissimum flumē, quod orsum ab ipsa propemodum ora magni Canadæ in hūc sese Francicum gurgitem exonerat. Continet hic Isthmus leucas admodū quingentas circuitu suo, eúmque occupant Soriqui populi. In hoc Isthmo portus regalis est, vbi nunc degimus, ad gradum latitudinis quadragesimum quartum cum besse. Sed habet portus ostium suum (ne quis fallatur) non in Oceanum ad orientem obuersum, sed in sinum eum, quem dixi Francicum: ad Occidentem & septentrionem à fluuio Sancti Ioannis vsque ad fluuium Potugoët, atque adeò vsque ad flumen Rimbegui habitant Etheminquenses. Habet Rimbegui ostia sua sub gradu quadragesimo [11] tertio cum besse. Nec procul est Chouacoët, quod alterum est latus siue brachium terræ, quod sinum Frācicum excipit. Námque ad orientem est illud, quod promontorium sabulosum nominamus: ad Occidentem Chouacoët; vtrumque ad quadragesimum tertium eleuationis gradum, cùm tamen inter hoc atque illud centum leucarum intercapedo sit: à fluuio Rimbegui[IV.] vsque ad quadragesimum gradum latè possident, qui Armouchiqui appellantur. Atque hæc ferè partitio est regionis: itáque si numeres, populi erunt septem, linguâ inter se ac studijs discrepantes; Excommunicati, Algonquini, Montagnesij, Irocosij, Soriqui, Etheminquenses, & Armouchiqui. Sed ex ijs nec Excommunicati, nec Irocosij, nec Armouchiqui multum Gallis noti sunt. Reliqui quatuor in firmam iam videntur cum ijs amicitiam & cōsuetudinem coaluisse. Pernoctant ipsi nobiscum, nos cum ipsis vagamur, venamur, viuimus sine armis, sine metu; & quod adhuc apparuerit, sine periculo. Caussa frequentandi piscatio fuit Moluarum, [12] quibus hoc mare abundat, & pellium permutatio. Nam cùm ære, ferro, cānabe, lanâ, frugibus, atqʒ omni ferè artificio Barbari careant, hæc à Gallis accipiunt. Ipsi contrà, qui vnicus thesaurus est, pelles retribuunt. Est autem regio tota magnam partem perfrigida. Caussæ sunt plures; vna quòd valde aquosa est; nam præterquam quòd vndique ferè mari alluitur, fluminibus præterea & stagnis lacubúsque maximis abundat. Insulæ ita frequentes sunt, vt ora tota ijs intercisa, & tanquam baccata sit. Hinc sequitur nimirum, vt pruinosa sit, & tamē ventosa, sed flatu non nisi ferè algido. Altera est caussa frigoris, quòd inculta sit; nam cùm latè omnia silua vna contineat, nihil mirum est, si vix vnquam possit humus calefieri. Adde his, si placet, caussam tertiam, montes videlicet niuosos ac perpetuò rigentes, quibus dicimur ab Occidente ac Septentrione procul obuallari.