Excellentissimo Domino & Christianissimo, Lodouico Dei gratia Regi Francorum illustri, frater Willielmus de Rubruquis in ordine fratrum Minorum minimus salutem, & semper triumphare in Christo. Scriptum est in Ecclesiastico de sapiente [Marginal note: Ecclus 39. ver 4.], In terram alienarum gentium transibit, bona & mala in omnibus tentabit. Hoc opus, Domine mi Rex, feci: sed vltinam vt sapiens et non stultus. Multi enim faciunt quod facit sapiens, sed non sapienter, sed magis stultè; de quorum numero timeo me esse. Tamen quocunque modo fecerim; quia dixistis mihi quando recessi à vobis, vt omnia scriberem vobis, quæcunque viderem inter Tartaros, & etiam monuistis vt non timerem vobis scribere longas literas, facio quod iniunxistis: Cum timore tamen & verecundia, quia verba congrua mihi non suppetunt, quæ debeam tantæ scribere Maiestati. Nouerit ergò vestra sancta maiestas, quòd anno Domini millessimo ducentessimo, quinquagessimo tertio, nonas Maij ingressi sumus mare Ponti, quod Bulgarici vocant, Maius Mare: & habet mille octo milliaria in longum, vt didici à mercatoribus, & distinguitur quasi in duas partes. Circa medium enim eius sunt quæ prouinciæ terræ, vna ad Aquilonem, & alia ad meridiem. Illa quæ est ad meridiem dicitur Synopolis; & est castrum & portus Soldani Turchiæ. Quæ verò ad Aquilonem est, est Prouincia quædam, quæ nunc dicitur à Latinis Gasaria, à Græcis verò qui inhabitant eam super littus maris dicitur Cassaria, hoc est Cæsaria. Et sunt promontoria quædam extendentia se in mare, & contra meridiem versus Synopolim. Et sunt trecenta milliaria inter Synopolim & Cassariam. Ita quod sint septingenta milliaria ab istis punctis versus Constantinopolim in longum et latum: et septingenta versus Orientem: hoc est, Hiberiam, quæ est prouincia Georgiæ. Ad prouinciam Gasariæ siue Casariæ applicuimus, quæ est quasi triangularis, ad Occidentem habens ciuitatem, quæ dicitur Kersoua in qua fuit Sanctus Clemens marterizatus. Et nauigantes coram ea vidimus insulam in qua est templum illud quod dicitur Angelicis manibus præparatum. [Sidenote: Soldaia.] In medio verò quasi in cuspide ad meridiem habet ciuitatem quæ dicitur Soldaia, quæ ex transuerso respicit Synopolim: Et illuc applicant omnes Mercatores venientes de Turchia volentes ire ad terras Aquilonares, et è contrario venientes de Russia et terris Aquilonaribus, volentes transire in Turchiam. Illi portant varium et grisiam, et alias pelles pretiosas. Alij portant telas de cottone siue bombasio, et pannos sericos et species aromaticas. [Sidenote: Matriga ciuitas.] Ad Orientem verò illius prouinciæ est ciuitas quæ dicitur Matriga, vbi cadit fluuius Tanais in mare Ponti per orificium habens latitudinem duodecem milliarium. Ille enim fluuius antequam ingrediatur mare Ponti, facit quoddam mare versus Aquilonem, habens in latitudine et longitudine septinginta, milliaria, nusquam habens profunditatem vltra sex passus, vnde magna vasa non ingrediuntur illud. Sed mercatores de