Populorum varia nomina. Clarissimi Nasamones, extra Africam propriam etiam Cyrenaïcæ et Marmaricæ contermini; quos antea Mesammones Græci adpellaverunt, ab argumento loci, medios inter arenas sitos, et ab his sublati Psylli, quorum corpori ingenitum fuit virus exitiale serpentibus, ut cujus odore vel fugarent vel sopirent eas: et supra Carthaginem Libyphoenices, iidem et Poeni à Phoenice Tyro profecti, Duce Eliza sive Didone, quæ Carthaginem condidit. Vrbium celeberrimæ Lepris magna, quæ et Neapolis, Abrotonum, Taphræ, Capsa, Thysdrus, Thapsus, Leptis parva, Rhuspina, Adrumetum, Clupea, Turres, Vthina et Carthago, Romæ æmula, terrarum cupida, opulentissima quondam totius Africæ, antequam Romani tribus bellis devictam deleverunt. Vtica Catonis, qui inde Vticensis, morte nobilis. _Libya deserta, Troglodytæ et Garamantes_. Ab Africæ minoris tergo versus Austrum Libyæ deserta fuerunt; ultraque Troglodytæ, nunc _Berdoa_ desertum. Hos tegit ab Austro Ater mons, et trans eum Garamantes populi clari, nunc _Borno_ regnum. Caput gentis fuit Garama, quam hodieque eodem nomine exstare tradunt. Debris inclyta affuso fonte, cujus aquæ ex coelesti quidem vertigine mutant qualitatem, at controversa siderum disciplina; quidpe qui friget calore, calet frigore; à medio scilicet die ad noctem mediam aquis ferventibus, totidemque horis ad medium diem rigentíbus. Cæterum et Troglodytas et Garmantas olim Romanorum arma superaverunt. CAP. V. _Numidia et Mauritania_. _Numidia_. A Tusca amne usque ad Ampsagam fluvium litori Africo praetenditur Numidia, Masinissæ Regis nomine maxime clara, nunc Tremisenum regnum eodem porrigitur situ. Gens ipsa Numidae, ante Nomades à Græcis adpellati, à permutandis pabulis, mapalia sua plaustris circumferentes, ut nunc Tattarorum fert mos. Fluviorum celeberrimus est Rubricatus. Vrbes quam plurimæ, nobilesque; sed Cirtha eminens; Sittianorum, postquam Romani tenuere, colonia dicta: quondam Iubæ et Syphacis domus, cum foret opulentissima. Dein sequuntur Cullu, Ruscicade, Bulla regia, Tacatua, Hippo regius, Sicca, Tabrachæ: Hanc quoque regionem debellatam in provinciæ formam redegerunt Romani. _Mauritania_. Vltima ad Occasum est Mauritania; in qua praecipua gens Maurorum, unde nomen regioni. Hos Graeci Maurusios dixerunt. Terminantur à Meridie Atlante minori, quo submoventur à Gaetulis: qui et ipsi postea oppressis et exstinctis Maurusiis Mauritaniae majorem partem occuparunt: ab Occasu est Oceanus Atlanticus, à Septemtrione fretum Herculis et mare internum; Ab Ortu primo Mulucham habuit flumen, quod Mauros à Numidis discernebat; at quum ea Numidiae pars, quae est inter Ampsagam et Mulucham, Mauritaniae adjiceretur, finis huic constitutus est Ampsaga. Continet hodie tria regna: Darense, Fezense et Maurocitanum. Dividebatur autem olim Malva flumine in Caesariensem quae Numidiam contingit, et Tingitanam quae Oceano perfunditur. Regna fuere ad C. Caesarem usque Imperatorem, qui in duas divisit provincias. _Cæsariensis_.