Quamvis super Caroli secundi meritis hodie privatorum hominum multæ sint et discrepantes sententiæ, tamen si publicum istius sæculi Ecclesiæ totiusq; populi suffragium respicimus, hunc diem non modo cretâ notandum sed et dignum judicabimus, qui solenni gratiarum actione quotannis celebretur. Et cum nulla neq; lex neq; consuetudo altius radices agat, aut diutius floreat, quam quæ religionis nomen prætendat; operæ pretium sit propius inspicere et exigere Caroli mores atq; ingenium; sine irâ et studio inquirere, quantum reipublicæ contulerit; quibus sive privatim sive publice virtutibus eminuerit; quantis libertatem et religionem beneficiis auxerit; quam bene denique cum regis tum hominis partes impleverit. Si qui rex unquam fuit, qui optimis et felicissimis avibus regnum suum auspicatus est, is profectò fuit Carolus, qui tanto tamq; unanimi totius imperii consensu, in solium hæreditarium escenderit. Et quemadmodum amantium iræ (aiunt) amoris integratio est, quicquid in Carolum patrem populus deliquerat, aut quodcunq; in officio erga eum fungendo desiderari potuerat, id omne effusissimâ est, quâ filium prosequebatur benevolentiâ pensare aut supplere adnixus. Qui per tot annos sub crudelis et suspicacis tyranni dominatione gemuissent, expectatione melioris fortunæ nunc se consolabantur, si princeps ab exilio revocaretur; satiusq; duxerunt, etiam si tyranni potestatem iterum experiri necesse esset, ejus arbitrium agnoscere, ad quem lege hereditariæ successionis regnandi jus aliquatenus pertinere videretur. Cromwello igitur tandem mortuo, omnes sectæ et factiones certatim se regi restituendo accinxêre. Sperabant scilicet, fore, ut novus rex, quantum patriæ favori deberet, gratus memoriæ mandaret, et aliquando tam re quam verbis ostenderet; ut patris sui miserabili fortunâ et immaturo exitu admonitus, scopulos et syrtes in quas ille impegisset, ipse gubernator factus, cautâ et prudenti navigatione evitaret; ut neq; communia jura deminueret, neq; præter jus fasq; prærogativæ suæ fines propagaret; ut adversis rebus diu multumq; conflictatus, humanè et sine insolenti lætitiâ secundis frueretur.