The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Sileo quam saevus, quam vehemens, quam barbarus dominatus frequenter est
sacerdotum; quod si antea ignorabatur, nuper est cognitum ex monstro illo
atque portento, Ioanne Vitellesco, cardinale et patriarcha, qui gladium
Petri quo auriculam Malcho abscidit in Christianorum sanguine lassavit;
quo gladio et ipse periit. An vero populis Israel a domo David et
Salomonis, quos prophetae a Deo missi unxerant, tamen propter graviora
onera desciscere licuit, factumque eorum Deus probavit; nobis ob tantam
tyrannidem desciscere non licebit, ab his praesertim qui nec sunt reges,
nec esse possunt, et qui de pastoribus ovium, id est animarum, facti sunt
fures ac latrones?
Et, ut ad ius humanum veniam, quis ignorat nullum ius esse bellorum; aut
si quod est, tamdiu valere quamdiu possideas quae bello parasti? Nam cum
possessionem perdis, et ius perdidisti; ideoque captivos, si fugerint,
nemo ad iudicem repetere solet; etiam nec praedas,[373] si eas priores
domini receperint. Apes et quaedam alia volucrum genera, si e privato
meo longius evolaverint et in alieno desederint, repeti non queunt.
Tu homines, non modo liberum animal, sed dominum ceterorum, si se in
libertatem manu et armis asserant, non manu et armis repetes, sed iure,
quasi tu homo sis, illi pecudes.
Neque est quod dicas: Romani iuste bella nationibus intulerunt, iusteque
libertate illas exuerunt. Noli me ad istam vocare quaestionem,[374] ne
quid in Romanos meos cogar dicere; quamquam nullum crimen tam grave esse
potuit ut aeternam mererentur populi servitutem; cum eo quod saepe culpa
principis, magnive alicuius in republica civis, bella gesserunt, et victi
immerita servitutis poena affecti sunt; quorum exemplis plena sunt omnia.
Neque vero lege naturae comparatum est, ut populus sibi populum subigat.
Praecipere aliis eosque exhortari possumus; imperare illis ac vim
afferre non possumus, nisi relicta humanitate velimus ferociores beluas
imitari, quae sanguinarium in infirmiores imperium exercent, ut leo in
quadrupedes, aquila in volucres, delphinus in pisces. Verumtamen hae
beluae non in suum genus sibi ius vindicant,[375] sed in inferius. Quod
quanto magis faciendum nobis est, et homo homini religioni habendus, cum,
ut M. Fabius inquit, nulla supra terras adeo rabiosa belua, cui non imago
sua sancta sit.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account