[Sidenote: XLVII. Umbra. XLVIII. Ex una patella sit tabula.] _Cuncta labore simul coëant, velut umbrâ in eâdem._ {385.} _Tota sit tabula ex unâ depicta patellâ._ [Sidenote: XLIX. Speculum pictorum magister.] _Multa ex naturâ speculum præclara docebit;_ _Quæque procul sero spatiis spectantur in amplis._ [Sidenote: L. Dimidia figura, vel integra ante alias.] _Dimidia effigies, quæ sola, vel integra plures_ {390.} _Ante alias posita ad lucem, stat proxima visu,_ _Et latis spectanda locis, oculisque remota,_ _Luminis umbrarumque gradu sit picta supremo._ [Sidenote: LI. Effigies.] _Partibus in minimis imitatio justa juvabit_ _Effigiem, alternas referendo tempore eodem_ _Consimiles partes; cum luminis atque coloris_ {395.} _Compositis, justisque tonis; tunc parta labore_ _Si facili et vegeto micat ardens, viva videtur._ [Sidenote: LII. Locus tabulæ. LIII. Lumina lata. LIV. Quantitas luminis loci in quo tabula est exponenda.] _Visa loco angusto tenerè pingantur, amico_ _Juncta colore, graduque; procul quæ picta, feroci_ _Sint et in æquali variata colore, tonoque._ {400.} _Grandia signa volunt spacia ampla, ferosque colores._ _Lumina lata, unctas simul undique copulet umbras_ _Extremus labor. In tabulas demissa fenestris_ _Si fuerit lux parva, color clarissimus esto:_ _Vividus at contra, obscurusque, in lumine aperto._ {405.} [Sidenote: LV. Errores et vitia picturæ.] _Quæ vacuis divisa cavis, vitare memento;_ _Trita, minuta, simul quæ non stipata dehiscunt;_ _Barbara, cruda oculis, rugis fucata colorum,_ _Luminis umbrarumque tonis æqualia cuncta;_ _Fœda, cruenta, cruces, obscœna, ingrata, chimeras,_ {410.} _Sordidaque et misera, et vel acuta, vel aspera tactu;_ _Quæque dabunt formæ, temerè congesta, ruinam,_ _Implicitas aliis confundent mixtaque partes._ [Sidenote: LVI. Prudentia in pictore.] _Dumque fugis vitiosa, cave in contraria labi_ _Damna mali; vitium extremis nam semper inhæret._ {415.} [Sidenote: LVII. Elegantium idea tabularum.] _Pulchra gradu summo, graphidos stabilita vetustæ_ _Nobilibu signis, sunt grandia, dissita, pura,_ _Tersa, velut minimè confusa, labore ligata,_ _Partibus ex magnis paucisque efficta, colorum_ _Corporibus distincta feris, sed semper amicis._ {420.} [Sidenote: LVIII. Pintor tyro.] _Qui bene cœpit, uti facti jam fertur habere_ _Dimidium; picturam ita nil, sub limine primo_ _Ingrediens, puer, offendit damnosius arti,_ _Quàm varia errorum genera, ignorante magistro,_ _Ex pravis libare ~Typis~ mentemque veneno_ {425.} _Inficere in toto quod non abstergitur ævo._ [Sidenote: LIX. Ars debet servire pictori non pictor arti.]