_Nec graphidos rudis artis adhuc citò qualiacunque_ _Corpora viva super, studium meditabitur, ante_ _Illorum quam symmetriam, internodia, formam_ _Noverit, inspectis, docto evolvente magistro,_ {430.} _~Archetypis~, dulcesque dolos præsenserit artis._ _Plusque manu ante oculos quam voce docebitur usus._ _Quære artem quæcumque juvant; fuge quæque repugnant._ [Sidenote: LX. Oculos recreant diverstias et operis facilitas, quæ speciatim ars dictur.] _Corpora diversæ naturæ juncta placebunt;_ _Sic ea quæ facili contempta labore videntur:_ {435.} _Æthereus quippe ignis inest et spiritus illis;_ _Mente diu versata, manu celeranda repenti._ _Arsque laborque operis grata sic fraude latebit:_ _Maxima deinde erit ars, nihil artis inesse videri._ [Sidenote: LXI. Archetypus in mente apographum in tela.] _Nec prius inducas tabulæ, pigmenta colorum,_ {440.} _Expensi quàm signa typi stabilita nitescant,_ _Et menti præsens operis sit pegma futuri._ [Sidenote: LXII. Circinus in oculis.] _Prævaleat sensus rationi, quæ officit arti_ _Conspicuæ; inque oculis tantummodo circinus esto._ [Sidenote: LXIII. Superbia pictori nocet plurimùm.] _Utere doctorum monitis, nec sperne superbus_ {445.} _Discere, quæ de te fuerit sententia vulgi._ _Est cæcus nam quisque suis in rebus, et expers_ _Judicii, prolemque suam miratur amatque._ _Ast ubi consilium deerit sapientis amici,_ _Id tempus dabit, atque mora intermissa labori._ {450.} _Non facilis tamen ad nutus, et inania vulgi_ _Dicta, levis mutabis opus, geniumque relinques:_ _Nam qui parte sua sperat bene posse mereri_ _Multivaga de plebe, nocet sibi, nec placet ulli._ [Sidenote: LXIV. γνῶθι σεαυτὸν. LXV. Quod mente conceperis manu comproba.] _Cumq. opere in proprio soleat se pingere pictor,_ {455.} _(Prolem adeo sibi ferre parem natura suevit)_ _Proderit imprimis pictori γνῶθι σεαυτὸν,_ _Ut data quæ genio colat, abstineat que negatis._ _Fructibus utque suus nunquam est sapor, atque venustas_ _Floribus, insueto in fundo, præcoce sub anni_ {460.} _Tempore, quos cultus violentus et ignis adegit:_ _Sic nunquam, nimio quæ sunt extorta labore,_ _Et picta invito genio, nunquam illa placebunt._ _Vera super meditando, manûs labor improbus adsit._ _Nec tamen obtundat genium, mentisq. vigorem._ {465.} [Sidenote: LXVI. Matutinum tempus labori aptum.] _Optima nostrorum pars matutina dierum,_ _Difficili hanc igitur potiorem impende labori._ [Sidenote: LXVII. Singulis diebus aliquid faciendum. LXVIII. Affectus inobservati et naturales. LXIX. Non desint pugillares.]