=27.= C. Lutātiō Catulō A. Postumiō Albīnō cōnsulibus, annō bellī Pūnicī vīcēsimō et tertiō Catulō bellum contrā Āfrōs commissum est. Profectus est cum trecentīs nāvibus in 15 Siciliam; Āfrī contrā ipsum quadringentās parāvērunt. Numquam in marī tantīs cōpiīs pūgnātum est. Lutātius Catulus nāvem aeger ascendit; vulnerātus enim in pūgnā superiōre fuerat. Contrā Lilybaeum, cīvitātem Siciliae, pūgnātum est ingentī virtūte Rōmānōrum. Nam LXIII 20 Karthāginiēnsium nāvēs captae sunt, CXXV dēmersae, XXXII mīlia hostium capta, XIII mīlia occīsa, īnfīnītum aurī, argentī, praedae in potestātem Rōmānōrum redāctum. Ex classe Rōmānā XII nāvēs dēmersae. Pūgnātum est VI Īdūs Mārtiās. Statim pācem Karthāginiēnsēs petīvērunt tribūtaque 25 est hīs pāx. Captīvī Rōmānōrum quī tenēbantur ā Karthāginiēnsibus redditī sunt. Etiam Karthāginiēnsēs 27 petīvērunt ut redimī eōs captīvōs licēret quōs ex Āfrīs Rōmānī tenēbant. Senātus iussit sine pretiō eōs darī quī in pūblicā cūstōdiā essent; quī autem ā prīvātīs tenērentur ut pretiō dominīs redditō Karthāginem redīrent atque id pretium ex fiscō magis quam ā Karthāginiēnsibus solverētur. 5 =28.= Q. Lutātius A. Mānlius cōnsulēs creātī bellum Faliscīs intulērunt, quae cīvitās Ītaliae opulenta quondam fuit. Quod ambō cōnsulēs intrā sex diēs, quam vēnerant, trānsēgērunt XV mīlibus hostium caesīs, cēterīs pāce concessā, agrō tamen ex medietāte sublātō. 10 LIBER TERTIUS FROM THE END OF THE FIRST TO THE END OF THE SECOND PUNIC WAR, 241-201 B.C. =1.= Fīnītō igitur Pūnicō bellō, quod per XXIII annōs trāctum est, Rōmānī iam clārissimā glōriā nōtī lēgātōs ad Ptolemaeum, Aegyptī rēgem, mīsērunt auxilia prōmittentēs, quia rēx Syriae Antiochus bellum eī intulerat. Ille grātiās Rōmānīs ēgit, auxilia nōn accēpit. Iam enim fuerat pūgna 15 trānsācta. Eōdem tempore potentissimus rēx Siciliae Hierō Rōmam vēnit ad lūdōs spectandōs[57] et ducenta mīlia modiōrum[58] trīticī populō dōnum exhibuit. _Sardinia taken by the Romans, 238 B.C._ =2.= L. Cornēliō Lentulō Fulviō Flaccō cōnsulibus, quibus Hierō Rōmam vēnerat, etiam contrā Ligurēs intrā Ītaliam 20 bellum gestum est et dē hīs triumphātum. Karthāginiēnsēs 28 tamen bellum reparāre temptābant, Sardiniēnsēs, quī ex condiciōne pācis Rōmānīs pārēre dēbēbant, ad rebellandum[59] impellentēs. Vēnit tamen Rōmam lēgātiō Karthāginiēnsium et pācem impetrāvit. =3.= T. Mānliō Torquātō C. Atīliō Bulcō cōnsulibus dē 5 Sardīs triumphātum est, et pāce omnibus locīs factā Rōmānī nūllum bellum habuērunt, quod hīs post Rōmam conditam semel tantum Numā Pompiliō rēgnante contigerat.