=1.= Dum bellum in Numidiā contrā Iugurtham geritur,[100] Rōmānī cōnsulēs M. Mānlius et Q. Caepiō ā Cimbrīs et Teutonibus et Tugurīnīs et Ambrōnibus, quae erant Germānōrum et Gallōrum gentēs, victī sunt iūxtā flūmen Rhodanum ingentī interneciōne; etiam castra sua et māgnam 5 partem exercitūs perdidērunt. Timor Rōmae grandis fuit, quantus vix Hannibalis tempore nē iterum Gallī Rōmam venīrent.[101] Ergō Marius post victōriam Iugurthīnam secundō cōnsul est factus, bellumque eī contrā Cimbrōs et Teutonas dēcrētum est. Tertiō quoque eī et quārtō dēlātus 10 est cōnsulātus, quia bellum Cimbricum prōtrahēbātur. Sed in quārtō cōnsulātū conlēgam habuit Q. Lutātium Catulum. Cum Cimbrīs itaque cōnflīxit et duōbus proeliīs CC mīlia hostium cecīdit, LXXX mīlia cēpit et ducem eōrum Teutobodum, propter quod meritum absēns quīntō cōnsul est factus. 15 _Battle of Vercellae, 101 B.C._ =2.= Intereā Cimbrī et Teutonēs, quōrum cōpia adhūc īnfīnīta erat, ad Ītaliam trānsiērunt. Iterum ā C. Mariō et Q. Catulō contrā eōs dīmicātum est, sed ā Catulī parte fēlicius. Nam proeliō, quod simul ambō gessērunt, CXL mīlia aut in pūgnā aut in fugā caesa sunt, LX mīlia capta. Rōmānī mīlitēs ex 20 47 utrōque exercitū trecentī periērunt. Tria et trīgintā Cimbrīs[102] sīgna sublāta sunt; ex hīs exercitus Marī duo reportāvit, Catulī exercitus XXXI. Is bellī fīnis fuit; triumphus utrīque dēcrētus est. _Social War, 90-88 B.C._ =3.= Sex. Iūliō Caesare et L. Mārciō Philippō cōnsulibus 5 sexcentēsimō quīnquāgēsimō nōnō annō ab urbe conditā, cum prope alia omnia bella cessārent, in Ītaliā gravissimum bellum Pīcentēs, Marsī Paelīgnīque mōvērunt, quī, cum annīs numerōsīs iam populō Rōmānō oboedīrent, tum lībertātem sibi[103] aequam adserēre coepērunt. Perniciōsum admodum 10 hōc bellum fuit. P. Rutilius cōnsul in eō occīsus est, Caepiō, nōbilis iuvenis, Porcius Catō, alius cōnsul. Ducēs autem adversus Rōmānōs Pīcentibus[104] et Marsīs fuērunt T. Vettius, Hierius Asinius, T. Hērennius, A. Cluentius. Ā Rōmānīs bene contrā eōs pūgnātum est ā C. Mariō, quī 15 sexiēs cōnsul fuerat, et ā Cn. Pompēiō, māximē tamen ā L. Cornēliō Sullā, quī inter alia ēgregia ita Cluentium, hostium ducem, cum māgnīs cōpiīs fūdit ut ex suīs[105] ūnum āmitteret.[106] Quadrienniō cum gravī tamen calamitāte hōc bellum trāctum est. Quīntō demum annō fīnem accēpit per 20 L. Cornēlium Sullam cōnsulem, cum anteā in eōdem bellō ipse multa strēnuē, sed praetor, ēgisset. _First Mithradatic War, 88-84 B.C._