Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
History
Fornander collection of Hawaiian antiquities and folk-lore, Volume 1 (of 3) : $b The Hawaiians' account of the formation of their islands and origin of their race, with the traditions of their migrations, etc., as gathered from original sources
Folklore -- Hawaii; Hawaii -- Social life and customs; Hawaiian language -- Texts; Legends -- Hawaii
A lohe ua mau elemakule nei i keia mau olelo a Kaoleioku, kaumaha loa
ko laua naau, kulou iho la ko laua mau poo i lalo, a ea ae la ko laua
mau poo i luna, pane mai ia Kaoleioku: “Aole mea e nalo ai keia
hilahila.” Pane aku o Kaoleioku i ua mau elemakule nei: “He ’lii waiwai
auanei ia e hoomailani aku ai ia ia, he ’lii ilihune, o kana waiwai no
ka lawelawe na olua.” Ia wa, pane mai na elemakule ia Kaoleioku: “Aole
a maua waiwai e paa ai ka hope o ke ’lii, hookahi no a maua waiwai nui,
o ka aina o Hawaii nei a puni, no ke ’lii ia no Umi.” I aku o Kaoleioku
i na elemakule: “Aole paha e lilo ka aina ia Umi; ke ike ae la no olua,
aohe nui o na kanaka. Ina paha e kaua, make paha ia Hakau, i ka mea nui
o na kanaka, no ka mea, no Hakau wale no o Hawaii a puni.” I mai na
elemakule ia Kaoleioku: “Ua make o Hakau, aole ia e ola, aia i ka la e
kauila ai ke ’kua, o ia kona la e make ai, aole e pakele. Na maua e
hoolale na kanaka e pii i ke kuahiwi, koe iho ke ’lii hookahi wale no,
a me ka aipuupuu, o maua no hoi auanei pau no.”
Ma keia mau olelo a na elemakule, a Nunu laua o Kakohe, maopopo iho la
ia Kaoleioku, e waiwai ana kana alii o Umi, a e lilo ana o Hawaii a
puni ia laua me ka eha ole o ka ili, ma ke kaua ana.
Noho iho la ua mau elemakule nei a hala eha anahulu a me ka hapa,
alaila, manao iho la laua e hoi i lalo nei o Waipio. A makaukau laua e
hoi, olelo aku laua ia Kaoleioku a me Umi: “Ke hoi nei maua i keia la,
a moe aku i ke alanui, elima la, a hiki i ke ono, hiki maua i Waipio.
Nolaila, e noho oukou a hiki i na la o Ole, a me Kaloa, alaila iho ae,
no ka mea, ekolu Ole, ekolu Kaloa, aono o oukou la ma ke alanui e hele
ae ai. A hiki i ka la o Kane, noho oukou i luna o Waipio, a hiki i
kekahi la e ae, oia ka la o Lono, oia ka la e kauila huluhulu ai ke
’kua, a oia hoi ko Hakau la e make ai.” Ma keia mau olelo a pau loa, ua
hooholo like lakou a pau.
Hoi aku la ua mau elemakule nei a hiki i Waipio, o ke ono ia o ka la,
hele aku la laua e ike ia Hakau. Ike mai la o Hakau ia laua, olelo mai
la: “Mama ka Hilo.” I aku na elemakule: “Ae.” Aloha aku la laua: “Anoai
ke ’lii.” I mai la o Hakau i na elemakule: “Ua ike olua ia Umi?” Ae aku
la laua: “Ae, ua ike aku nei maua.” Ninau hou o Hakau: “Pehea kona noho
ana?” “Ke noho la no me kona kahu, me Kaoleioku.” I aku na elemakule:
“O ko maua mea ia i hoi mai la, e kauila ko akua.” Kahaha mai la o
Hakau: “Kahaha, kai no a hoonene kaua, alaila, kauila ke ’kua, aole ka
he nene kaua, kauila e no ke ’kua.” I aku na elemakule: “Ua ike aku nei
maua i na kanaka o ko kaikaina, ua nui loa, e noho mai paha auanei a
kipi mai ia oe, pulapula ko maua mau maka. Nolaila, eia ka wa pono, oi
uuku kona mau kanaka.”
Ma keia mau olelo a na elemakule, ua oluolu ko ke ’lii manao ia mau
olelo. Pau ae la kona kanalua, e manao ana he oiaio ka olelo a na
elemakule. Aole ka ’uanei.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Elsewhere in the archive
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account