The three kinds of meditation, or stages of Christian proficiency, referred to in the text, Bernard calls _consideratio dispensativa_, _æstimativa_, and _speculativa_. The last is thus defined:—Speculativa est consideratio se in se colligens, et, quantum divinitus adjuvatur, rebus humanis eximens ad contemplandum Deum. He who reaches it is among the greatest in the Kingdom of Heaven. At omnium maximus, qui spreto ipso usu rerum et sensuum, quantum quidem humanæ fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet.—_De Consid._ v. ii. In one of the _Sermons on the Canticles_, Bernard discourses at more length on this kind of exaltation. Proinde et ego non absurde sponsæ exstasim vocaverim mortem, quæ tamen non vita, sed vitæ eripiat laqueis.... Excedente quippe anima, etsi non vita certe vitæ sensu, necesse est etiam ut nec vitæ tentatis sentiatur.... Utinam hac morte frequenter cadam.... Bona mors, quæ vitam non aufert, sed transfert in melius; bona, qua non corpus cadit, sed anima sublevatur. Verum hæc hominum est. Sed moriatur anima mea morte etiam si dici potest, Angelorum, ut presentium memoria excedens rerum se inferiorum corporearumque non modo cupiditatibus, _sed et similitudinibus_ exuat.... Talis, ut opinor, excessus, aut tantum, aut maxime contemplatio dicitur. Rerum etenim cupiditatibus vivendo non teneri, humanæ virtutis est; corporum vero similitudinibus speculando non involvi, angelicæ puritatis est.... Profecisti, separasti te; sed nondum elongasti, nisi et irruentia undique phantasmata corporearum similitudinum transvolare mentis puritate prævaleas. Hucusque noli tibi promittere requiem.—_In Cantica_, _Serm._ lii. 4, 5. Note to page 144.