Cap^m. iiii. Est Apprenticius, Sergantus post et Adultus, Iudicis officium fine notabit eum. 250 Si cupit in primo, multo magis ipse secundo, Tercius atque gradus est super omne reus; Et sic lex grauibus auri moderatur habenis, Quod modo per iustas non valet ire vias. Libera qualis erat lex non est, immo ligatam Carcere nummorum ceca cupido tenet: Aurea ni clauis dissoluerit ostia clausa, Eius ad introitum nullus habebit iter. Nil manus in pulsu, nil vox clamore iuuabunt Te cum lege loqui, qui sine claue venis: 260 Dux tibi si nummus non sit, conducat et ipse Custodes legis, cassus abire potes. Et sic causidicus causam, iudex neque iustum Iudicium cernit, dux nisi nummus erit. Sunt tria precipue, quibus est turbacio legis, Vnde sui iuris perdit vbique locum; Munus, amicicia, timor, hec tria iure negante Pacta ferunt, quod eis obstat in orbe nichil. Dicit enim Salomon oculos quod Iudicis aurum Cecat, et est racio contaminata lucro; 270 Scimus et hoc omnes, qui iudicis extat amicus, Perdere iudicio nil valet ipse suo. Nouimus hoc eciam, tangat si causa potentem, Cernere iusticiam dat timor inde fugam; Horrendasque minas iudex non sustinet ipsas, Sepius et precibus flectitur absque minis: Litera magnatis dum pulsat iudicis aures, Tollit vis calami debita iura sequi. Set super omne modo sibi ve, qui pauper egendo Quid petit in lege, dum nequit ipse dare! 280 Publica sunt ista nobis, quod lege moderna Pauperis in causa ius negat acta sua. Sic ego non video mea que sunt, set dubitando Auribus attonitis quero cauenda malis. Ecce dies in qua, fuerat que iuris amica, Nunc magis econtra lex gerit acta sua: Larua tegit faciem, confundit glosaque textum, Vertit et in logicam lex variata scolam; Absque tamen numero sunt legis in orbe scolares, Plurima sunt folia, fructus et inde minor. 290 Nomine sub iusto quam sepe nephanda parantur, Subque dolus facie plurima iuris agit: Qui magis in causis discernunt talibus orbem, Crimina sunt cautis ista timenda viris. Grandia per multos tenuantur flumina riuos, Alueus et sterilis sic vacuatur aquis: Pluribus expensis patitur thesaurus eclipsim, Fit, nisi preuideat, sepeque diues inops: Sic humus ista breui ditissima tempore pauper, Excessus legum ni moderetur, erit. 300 Tollere nodosam nescit medicina podagram, Sic nec auaricie lex medicamen habet. Est mea bursa potens, lex inde subacta silebit,[510] Preueniens auro singula iura fugo: Aut si magnatis michi curia sit specialis, Nil opus est legum viribus, ipse loquor. Continuata diu sic vlcerat illa cicatrix, Non habet vlterius iam noua plaga locum.