in grauissimo sordidi morbi fœtore, pro assiduissimis, & maximè sollicitis ministris ei libentissimè operam suam nauauere. Is vbi Confessione fuerat expiatus, Sacróque inunctus oleo, de sepultura sua egit cum Biencourtio, seque humari velle ait in maiorum suo sepulcro. Biencourtius, qui tanti rem esse non putaret, facilè assentiebatur; auditisque Patris Biardi contra suam sententiam rationibus, occurri posse incommodis censebat, si [576] sepulcrum illud ritu Christiano lustraretur; quæ Biencourtij opinio Membertouium tantò constantiorem in suo decreto cùm faceret, Pater Biardus neque id se illis assensurum confirmauit, & cur non assentiretur ostendit. Non dubium erat, quin si Sagamus in consilio perstaret, eiusque adstipulator fieri pergeret Biencourtius, offensionis atque turbarum inde quidpiam oriretur: sed huic malo Diuina occurrit prouidentia; postridie siquidem Membertouius sua sponte postulauit commune Christianorum cœmeterium, qua & in sententia mortem obiit; vti scilicet hoc suo facto fidem suam omnibus Christianis ac Barbaris testatam relinqueret, suffragiorumque Ecclesiæ fieret particeps. Magnus omnino vir fuit hic Sagamus, non suorum magis, quàm nostrorum iudicio, cuius eximiam indolem supra vulgare Canadiorum ingenium longè ideo extulisse visus est Deus optimus, vt hunc sibi iustas eius gentis primitias legeret. Ex octogenis ferè Nouo-Francis, quos ab ineunte Iunio anni sexcentesimi decimi, nulla planè imbutos catechesi, temere Baptismo impertierat Iossæus nescio quis, sui muneris parum intelligens sacerdos, vnus dumtaxat Membertouius, pro eo quantum suos omnes populares sagacitate & prudentia longo interuallo anteibat, sollerter dispexerat, quanti esset, Christianum non censeri quidem, sed reipsa idoneis eo nomine præditum moribus viuere. Et certè reliquis omnibus de illo octogenario belluinum à Baptismo viuendi morem perpetuò retinentibus, hic solus vt Christiano dignum erat, in [577] multa etiam ignorantia, priusquam eò nostri aduenissent, vitam cum laude traduxit. Primus omnium de Nouo-Francis salutaribus aspersus aquis, earum vim potentissimam ita scilicet visus est combibisse, vt ei nihil longius esset quã vt eos nãcisceretur magistros, quorum disciplina Christianis institutis eò vsque instrueretur, dum idoneus fieret, qui suos inter populares Apostolicum ageret doctorem. Ardentis huius desiderij locupletes testes nostri, has voces eius ex ore sæpenumerò exceperunt: Per Deum immortalem, date operam Patres, nostrum vt idioma breui perdiscatis, vti vobis doctoribus vsus, sicuti vos estis, ego quoque concionator, & docendi magister euadã, nostráque coniuncta opera Nouo-Francorũ gens vniuersa ad Christum traducatur. Hunc virum, vix quindecim mensibus, ex quo in Christianorum numerum venerat, superstitem, paucis diebus nostra institutione informatum, multæ tamen verè Christiani ac pij animi virtutes illustrem fecerant; quam scilicet tam vberem frugem singulares probæ indolis dotes in eo nuper, patriis