etiam moribus viuente, præsagierant. Omnium prouincialium testimonio, quotquot multis antè sæculis floruerant, Sagamos hic vnus animi robore, muneris militaris scientia, clientelarum multitudine, frequentiáque, potentia, & gloriosi nominis claritudine inter suos, atque ipsos hostes facilè superauit. Quem celebritatis splendorem perpetuum non potuit, etiam inter Barbaros, nulla vllius rei doctrina imbutos, consequi, nisi ex certa fama, adeóque etiam notitia eximiæ in eo vigentis [578] æquitatis, atque temperantiæ. De temperantia quidem eius, vt prætereà nihil afferri possit, luculentum sanè fuit, sibi magnoperè moderantis hominis, documentum, perpetua in Membertouio monogamia, quo in genere solitarium verè phœnicem Nouo-Francia eum adhuc agnouit. Quod enim reliqui omnes indigenæ, sed Sagami præsertim, ex vxorum multitudine stirpis numerosam seriem expetunt summoperè, atque sperant, suæ vtique potentiæ singulare columen ac firmamentum; id vti more gentis vsurparet, adduci numquam potuit Membertouius, quòd altiore quadam, supra vulgus Sagamorum, sapientia perspiceret, grauiora inter discordes vxores, & earum liberos simultatum, sub eodem tecto, detrimenta existere, quàm emolumenta opum, & neutiquam consentientis potentiæ. Sollemne est illi genti, ex superstitioso ritu, quod genus omnes habent præcipuum, demortuorum neminem suo vnquam nomine appellare, sed aduentitium cuiuis, ex re nata, indere, quo cum perpetuo inter commemorandum denotent: quo ex more Henricum Membertouium ab virtutibus bellicis nuper clarissimum, congruenti eius laudibus nomenclatione, Magnum Imperatorem, suo idiomate, nuncuparunt.