glandium tempestas maximè ingrueret; qua in procella confossus letali plaga, chirurgi Angli Catholici multa licèt diligentia curatus, postridie Sacramentorum opportuno solatio adiutus, religiosa morte occubuit. Nos verò vniuersi in potestatem Hæretici Angli veneramus, qui vt erat insigniter versutus, clam subducto ex Saussæij capsis Regio diplomate, cuius fide nostræ coloniæ Nouo-Francicæ tota ratio nitebatur, vt ne prædatoris more, sed æquo iure, nobiscum agere videretur, Saussæïum vrgere institit, vti probaret, cuius auctoritate coloniam in Canadiæ oras deduxisset. Saussæïus vbi Gallorũ Regis voluntatem atque diploma laudauerat, quod se in scriniis luculentum habere diceret, allatis capsis, [592] cuius claues adhuc seruauerat, iussus est illud expromere; sed ad capsas vbi ventum est, cætera omnia integra, suisque locis digesta agnoscebat Saussæïus, diploma tamen non comparebat: quod vbi nullum proferebatur, tum Prætor Anglus vultu ac voce ad seueritatem compositis, vehementer offendi, fugitiuos, & meros piratas nos omnes asserere, dignos nece prædicare, rem nostram militi suo diripiendam tradere, nos denique hostium loco habere. Quod autem facinus Angli ab summa iniuria exorsi suerant, videbantur maiore quoque iniquitate pertexturi, vt prioris noxæ memoriam posteriore obruerent, nisi maturè obuiã iretur. Quare Prætorẽ nostri adeunt, se, adhuc ignoranti qui essent, ingenuè aperiunt, ne imbelli victoria elatus de contubernio suo statuat seueriùs, obsecrant; humanæ conditionis vti meminerit, studiosè admonent: quàm benignè suis rebus vellet consultum, vbi similis ipsum perculisset casus, tam humaniter alienis consuleret: in primis autem consideraret sibi rem esse cum innocentissimis hominibus, quibus nihil noxæ obiici posset, quàm ab sua innocentia in pacato solo fuisse nimium securos. Comiter admodum sunt auditi à Prætore, atq; honorificis accepti verbis, id vnum dumtaxat nõ probante, quòd Patres Societatis, ab religionis & prudentiæ fama benè vulgò audientes, in fugitiuorum & prædonum turba versarentur. Contubernij verò sui vniuersi cum cæteram probam vitam, tum in eo, quo de agebatur, summam innocentiã cùm nostri validis probassent argumentis, visus est Prætor, [593] assensionem præbuisse, atque id modò habuisse, quod in nobis argueret, negligentiam in conseruãdo nostræ expeditionis diplomate. Ab eo igitur tẽpore Patres nostros perhumaniter habuit, atque honorificè in omnibus, mensáque benignè accepit. Vno interea scrupulo angebatur, quòd cum parte remigum gubernator nostræ nauis euaserat, cuius fuga, & rei gestæ nuncius per ilium allatus, ne quid incommodi alicunde sibi arcesseret, verebatur, eóque magis, quòd ille de nocte scapha sua ad nauim captiuam appulsa, reliquam remigum manum inde subduxerat. Hic certè gubernator, tametsi Caluinianus, adiit de nocte ad Patrem Biardum, eiusque apprehensa manu, multis obsecrationibus adhibitis, iussit eum cæterosque Patres de se, quantumuis fide ac ritibus alieno, omnia Christiani ac popularis