hominis officia exspectare, ac persuasum habere, nulli rei defuturũ, quæ salutẽ ipsorum spectaret: vterentur modò liberè ipsius opera, viderẽtque quid animi sumturi essent ad fugã capescendã. Prolixè gratias egit Pater Biardus, memoremque se futurum spopõdit tam studiosæ in se ac suos voluntatis: de se autem ait nihil se statuere, quoad totius contubernij res tuto loco positas videret, tum sui arbitrium Deo permissurum: caueret interea ipse sibi gubernator, Prætorem quidpe Anglum omnia moliri, vt eum comprehenderet. His monitis ille instructus, vt sui discessus opinionem Anglorum animis ingeneraret, quasi receptus ad notam Gallicam nauem captandi causa festinaret, per ipsa frementium Anglorum ora intrepidè, ac insultantis [594] ore voceque, triduo pòst, scapham traduxit, longioreque simulato cursu, ponè vicinam insulã flexit iter, ibique delituit nostræ captiuitatis euentum obseruaturus. Nobis verò inter dubiam aut necis aut seruitutis aleam fluctuantibus, cùm apud notos Barbaros increbuisset nostræ calamitatis fama, frequentes ad nos ventitabant, magnopere miserantes nostrum infortunium, & suarum fortunarum tenuitatem in sequentem annum totum, si apud se restare vellemus, officiosissimè deferentes. De nobis tamen Argallus Prætor Anglus, & ei Legatus Turnellus mitiùs cogitauerant, in speciem certè, quàm rebamur initio: pacti nempe cũ Saussæïo coloniæ nostræ Duce fuerant nostrum in Galliam reditum: sed reditus conditiones erant eiusmodi, quæ parum differrent ab certa nostra pernicie. Triginta capitibus quot censebamur, vnus linter dumtaxat, haudquaquam omnium, etiam densissimè stipatorum, capax, concedebatur, hasque cõditiones acceperat Saussæïus, quin chirographo suo erat testatus, hanc suam fuisse optionem, quæ reuera erat optio certissimi naufragij. Nostri tamẽ euicerunt, vt ne præsens periculum adiret vniuersa simul turba, impetratumque est; vt quindeni modò cymbæ imponerentur, quorum vnus esset Pater Massæus, duo reliqui Patres delati ad insulas Peucoïtias Anglis piscatoribus traiiciendi in Galliam commendarentur: cætera pars contubernij, quæ libens in Virginiam ibat, eò deportaretur. Altera igitur pars contubernaliũ nauigatura in Galliam Saussæïo duce lintrem conscendit, locorum, & maritimæ [595] artis ignara, nauticis præterea tabulis destituta, cui Deus in tempore summisit Caluinianum illum nauis gubernatorem, valdè intentum in popularium suorum obseruandos casus, vt si qua posset via, ipsorum aduersis rebus opem ferrer. In continentem exscenderat, & Canadico cultu atque more, quasi vnus è Barbaris, tota ora maritima ferebatur, res nostras exploraturus, cùm opportunissimè incidit in proficiscentem lintrem, qua exceptus, valdè idoneum ducem hæsitantibus se præbuit, suamque cymbam & remiges quattuordecim eis socios viæ ac laborum adiunxit. Eorum penuriam, quoad inuentæ essent Gallicæ naues, opimus piscatus bis subleuauit; varius item Barbarorum in ea ora occursus, quorum Ludouicus Membertouius lauta visceratione