=2.= Successit eī Ulpius Crīnītus Trāiānus, nātus Ītalicae in 5 Hispāniā, familiā[167] antīquā magis quam clārā. Nam pater ēius prīmum cōnsul fuit. Imperātōr autem apud Agrippīnam in Galliīs factus est. Rem pūblicam ita administrāvit ut omnibus prīncipibus meritō praeferātur, inūsitātae cīvīlitātis et fortitūdinis. Rōmānī imperiī, quod post Augustum 10 dēfēnsum magis fuerat quam nōbiliter ampliātum, fīnēs longē lātēque diffūdit. Urbēs trāns Rhēnum in Germāniā reparāvit. Dāciam Decibalō victō subēgit prōvinciā trāns Dānubium factā in hīs agrīs quōs nunc Taifalī, Victoalī et Tervingī habent. Ea prōvincia deciēs centēna mīlia 15 passuum in circuitū tenuit. =3.= Armeniam, quam occupāverant Parthī, recēpit Parthomasīrī occisō, quī eam tenēbat. Albānīs rēgem dedit. Hibērōrum rēgem et Sauromatārum et Bosporānōrum et Arabum et Osdroēnōrum et Colchōrum in fidem accēpit. 20 Carduenōs, Marcomedōs occupāvit et Anthemūsiam, māgnam Persidis regiōnem, Seleuciam, Ctēsiphōntem, Babylōnem; Messēniōs vīcit ac tenuit. Ūsque ad Indiae fīnēs et mare Rubrum accessit atque ibi trēs prōvinciās fēcit, Armeniam, Assyriam, Mesopotamiam, cum hīs gentibus 25 quae Madenam attingunt. Arabiam posteā in prōvinciae fōrmam redēgit. In marī Rubrō classem īnstituit, ut per eam Indiae fīnēs vāstāret. 75 =4.= Glōriam tamen mīlitārem cīvīlitāte et moderātiōne superāvit, Rōmae et per prōvinciās aequālem sē omnibus exhibēns, amīcōs salūtandī[168] causā frequentāns vel aegrōtantēs vel cum fēstōs diēs habuissent, convīvia cum īsdem indiscrēta vicissim habēns, saepe in vehiculīs eōrum sedēns, nūllum 5 senātōrum laedēns, nihil iniūstum ad augendum fiscum agēns, līberālis in cūnctōs, pūblicē prīvātimque dītāns omnēs et honōribus augēns, quōs vel mediōcrī familiāritāte cognōvisset, per orbem terrārum aedificāns multa, immūnitātēs cīvitātibus tribuēns, nihil nōn tranquillum et placidum 10 agēns, adeō ut omnī ēius aetāte ūnus senātor damnātus sit atque is tamen per senātum ignōrante Trāiānō. Ob haec per orbem terrārum deō proximus nihil nōn venerātiōnis meruit et vīvus et mortuus.