Habemus praeter hos quos supra citavimus Bardos, nonnulla carmina anonyma pervetusta, quae Druidum esse existimavit EDVARDUS LLUYD, cujusmodi sunt _Englynion yr Eiry_, _y bidiau_, _y gorwynnion_. Moris fuisse Druidis carmina almunos docere notavit CAESAR: “Magnum ubi versuum numerum edicere dicuntur. Itaque nonnulli annos vicenos in disciplina permanent, neque fas esse existimant ea litteris mandare, quum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus, Graecis litteris utuntur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur; quod neque in vulgus disciplinam efferri velint, neque eos qui discunt litteris confisos minus memoriae studere, quod feré plerisque accidit ut praesidio litterarum diligentiam in discendo ac memoriam remittant.” Genus carminis quo in his usi sunt fuit _Englyn Milwr_. Haec de antiquissimis quae nunc extant Bardis Britannicis dicere sufficiat, ad illos nunc accedo qui durante Principum Cambriæ gubernaculo floruerunt. A seculo sexto ad decimum nihil quod novi extat scriptum, saltem non vidi, neque quid causæ esse potuit augurari possum, nisi frequens bellorum strages et Britannorum inter dissidia. In HOELI BONI, nostris HYWEL DDA, legibus fit Bardi aulici mentio, et quænam fuerit ejus ibi conditio, quæ, {73} temporis ratione habitâ, fuit perhonesta. Circa annum 1170 GRUFFYDD AP CONAN Cambriæ princeps legem Bardis praescripsit, in qua cautum erat ut nullam praeter suam exercerent artem, in qua et dona et pœnas constituit. Eos autem in tres classes divisit, _Prydydd_, _Teuluwr_, et _Clerwr_; et fixum unicuique secundum ordinem statuit stipendium. Eorum electio fieri solebat in solenni principum et procerum concessu, ubi unicuique secundum meritum assignatus est locus. Ille vero qui praecelliat, sellâ donatus est aureâ vel argentea, unde et _Cadeirfardd_ dictus, i.e. Bardus qui sellam assecutus est. Ab eo tempore multi eximii floruerunt Bardi, et a principibus admodum fovebantur. MEILIR qui fuit GRUFFINI filii CONANI Bardus, fuit et ejusdem miles et legatus uti et ipse in ejus epicedio refert. Yfeis gan deyrn o gyrn eurawg Arfod faedd feiddiad angad weiniawg Yn llys _Aberffraw_ er ffaw ffodiawg Bum o du Gwledig yn lleithawg Eilwaith ydd eithum yn negessawg O leufer lliw camawn iawn dywyssawg Bu fedd aur gylchwy yn fodrwyawg Torresid gormes yn llynghessawg Gwedi tonnau gwyrdd gorewynnawg Dyphuthynt eu seirch meirch rhygyngawg. i.e. “Dedit mihi potum ex cornu deaurato princeps, Cujus impetus erat instar apri ferocis in bello, cujus Manus erat liberalis In aula _Aberffraw_, quod mihi decus et felicitas fuit. Ex domini mei parte miles fui, Et iterum legationem obii. Quum a bello cruento discederet princeps egregius. Mulsum ex poculo aureo bibebatur in circulo, Hostium enim invasionem navalem repulimus, Et post refluxum undarum viridium perspumosarum Portabant phaleras in littore sicco equi gestientes.”