The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Plures a me libri compluresque emissi sunt in omni fere doctrinarum
genere. In quibus quod a nonnullis magnisque et longo iam aevo probatis
auctoribus dissentio cum sint, qui indigne ferant meque ut temerarium
sacrilegumque criminentur, quid tandem nunc facturi quidam putandi sunt?
Quantopere in me debacchaturi, et si facultas detur, quam avide me ad
supplicium festinanterque rapturi, qui non tantum adversus mortuos
scribo, sed adversus etiam vivos; nec in unum alterumve, sed in plurimos;
nec contra privatos modo, verum etiam contra magistratus! At quos
magistratus! Nempe summum pontificem, qui non temporali solum armatus est
gladio, regum ac principum more, sed ecclesiastico quoque, ut ab eo neque
subter ipsum, ut sic loquar, clipeum alicuius principis[11] protegere te
possis, quominus excommunicatione, anathemate, exsecratione[12] feriare.
Quod si prudenter, ut dixit, sic fecisse existimatus est, qui inquit,
“Nolo scribere in eos qui possunt proscribere,” quanto mihi magis idem
faciendum esse videatur in eum qui ne proscriptioni quidem relinquat[13]
locum, quique invisibilibus me potestatis suae iaculis persequatur, ut
iure possim dicere, “Quo ibo a spiritu tuo et quo a tua fugiam facie!”
Nisi forte putamus patientius haec esse laturum summum pontificem[14]
quam ceteri[15] facerent. Nihil minus, si quidem Paulo, quod bona se
conscientia conversatum esse dicerat, Ananias, princeps sacerdotum,
coram tribuno qui iudex sedebat, iussit os verberari;[16] et Phasur,
eadem praeditus dignitate, Ieremiam ob loquendi libertatem coniecit in
carcerem. Sed illum tribunus ac praeses, hunc rex adversus iniuriam
pontificis tutari et potuit et voluit. Me vero quis tribunus, quis
praeses, quis rex e manibus summi sacerdotis, si me rapuerit ille, etiam
ut velit eripere poterit?
Verum non est causa cur me duplex hic periculi terror conturbet arceatque
a proposito. Nam neque contra ius fasque summo pontifici licet aut ligare
quempiam[17] aut solvere, et in defendenda veritate atque iustitia
profundere animam summae virtutis, summae laudis, summi praemii est. An
vero multi ob terrestrem patriam defendendam mortis adiere discrimen?
Ego ob caelestem[18] patriam assequendam (assequuntur autem eam qui Deo
placent, non qui hominibus) mortis discrimine deterrebor? Facessat igitur
trepidatio; procul abeant metus; timores excidant! Forti animo, magna
fiducia, bona spe, defendenda est causa veritatis, causa iustitiae, causa
Dei!
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account