The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Quid enim vobis exspectatius, quid iucundius,[39] quid gratius
contingere solet, quam accessionem imperiis vestris vos regnisque
adiungere, et longe lateque quam maxime proferre dicionem? In hoc, ut
videre videor, omnis vestra cura, omnis cogitatio, omnis labor dies[40]
noctesque consumitur. Ex hoc praecipua spes gloriae, propter hoc
voluptates relinquitis, propter hoc mille pericula aditis, propter hoc
carissima[41] pignora, propter hoc partem corporis aequo animo amittitis.
Siquidem neminem vestrum aut audivi aut legi a conatu ampliandi imperii
fuisse deterritum, quod aut luminis, aut manus, aut cruris, aut alterius
membri iacturam fecisset. Quin ipse hic ardor atque haec late dominandi
cupiditas, ut quisque maxime potens est, ita eum maxime angit atque
agitat. Alexander non contentus deserta Libyae pedibus peragrasse,
orientem ad extremum usque Oceanum vicisse, domuisse septentrionem,
inter tot vulnera, tot casus, recusantibus iam, detestantibus[42] tam
longinquas, tam asperas expeditiones militibus, ipse sibi nihil effecisse
videbatur, nisi et occidentem, et omnes nationes aut vi, aut nominis
sui auctoritate sibi tributarias reddidisset. Parum dico: iam Oceanum
transire et si quis alius orbis esset explorare, ac suo subicere arbitrio
destinaverat. In caelum[43] tandem, ut opinor, tentasset ascendere. Talis
fere est omnium regum voluntas, etsi non omnium talis audacia. Taceo
quanta scelera, quot abominanda propter imperium assequendum ampliandumve
admissa sunt, ut nec fratres a fratrum, nec filii a parentum, nec
parentes a filiorum sanguine nefarias abstineant manus. Adeo nusquam
magis, nusquam atrocius grassari solet humana temeritas. Et quod mirari
possis, non segniores ad hoc videas animos senum quam iuvenum, orborum
quam parentum, regum quam tyrannorum.
Quod si tanto conatu peti dominatus solet, quanto maiore necesse est
conservetur! Neque enim tantopere miserum est non ampliare imperium
quam imminuere; neque tam deforme tibi alterius regnum non accedere tuo
quam tuum accedere alieno. Nam quod ab rege aliquo aut populo legimus
nonnullos praepositos regno aut urbibus, id factum est non de prima nec
de maxima, sed de postrema quodammodo ac minima imperii parte, atque ea
ratione ut donantem qui donatus est quasi dominum et se ministrum illius
semper agnosceret.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account