The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
At erat levatus a lepra. Ideo verisimile est referre gratiam voluisse,
et maiore mensura reddere quod acceperat. Itane? Naaman[50] ille Syrus
ab Heliseo curatus munera tantum offerre voluit, non dimidium bonorum.
Constantinus dimidium Imperii obtulisset? Piget me impudenti fabellae
tamquam indubitatae historiae respondere, sic enim haec fabula ex
historia Naaman et Helisei, ut altera[51] draconis ex fabuloso dracone
Beli adumbrata est. Sed, ut ista concedam, numquid in hac historia de
donatione fit mentio? Minime. Verum de hoc commodius postea.[52]
Levatus est a lepra? Cepit[53] ob id mentem Christianam Dei timore Dei
amore imbutus; illi honorem habere voluit. Non tamen persuaderi possum
eum tanta donare voluisse, quippe cum videam neminem, aut gentilem in
honorem deorum, aut fidelem in honorem Dei viventis, imperium deposuisse
sacerdotibusque donasse. Siquidem ex regibus Israel nemo adduci potuit
ut pristino more ad templum Ierusalem populos sacrificaturos ire
permitteret, eo videlicet timore ne forte ad regem Iudae a quo defecerant
redirent, sacro illo cultu religionis admoniti ac templi maiestate. Et
quanto maius est hoc quod fecisse dicitur Constantinus! Ac ne quid tibi
propter curationem leprae blandiaris, Ieroboam primus a Deo in regem
Israel electus est, et quidem ex infima condicione, quod mea sententia
plus est quam esse lepra levatum;[54] et tamen is non est ausus regnum
suum Deo credere. Et tu vis Constantinum regnum Deo donasse quod ab
illo non accepisset, qui praesertim (id quod in Ieroboam non cadebat)
offenderet filios, deprimeret amicos, negligeret suos, laederet patriam,
maerore omnes afficeret, suique oblivisceretur!
Qui si etiam talis fuisset, et quasi in alium hominem versus, certe non
defuissent qui eum admonerent, et imprimis filii, propinqui amici; quos
quis est qui non putet protinus Imperatorem fuisse adituros? Ponite
igitur illos ante oculos, mente Constantini audita, trepidos, festinantes
cum gemitu lacrimisque[55] ad genua principis procumbentes, et hoc voce
utentes:
“Itane, pater antehac filiorum amantissime, filios privas,
exheredas,[56] abdicas! Nam quod te optima maximaque Imperii
parte exuere vis, non tam querimur quam miramur. Querimur
autem quod eam ad alios defers, cum nostra et iactura et
turpitudine. Quid enim causae est quod liberos tuos exspectata
successione Imperii fraudas, qui ipse una cum patre regnasti?
Quid in te commisimus? Qua in te, qua in patriam, qua in nomen
Romanum ac maiestatem Imperii impietate digni videmur quos
praecipua optimaque prives principatus portione, qui a patriis
laribus, a conspectu natalis soli, ab assueta aura, a vetusta
consuetudine relegemur![57] Penates, fana,[58] sepulchra exules
relinquemus, nescio ubi aut qua terrarum regione victuri!
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account