The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Age, fuit in possessione Silvester? Quis eum de possessione deiecit?
Nam perpetuo in possessione non fuit, neque successorum aliquis saltem
usque ad Gregorium Magnum, qui et ipse caruit possessione. Qui extra
possessionem est, nec se ab ea deiectum probare potest, is profecto
numquam possedit; et si se possedisse dicat, insanit. Vides ut te insanum
etiam probo! Alioquin, dic quis papam deiecit? Ipsene Constantinus,
an eius filii, an Iulianus, an quis[126] alius Caesar? Profer nomen
expulsoris, profer tempus, unde primum, unde secundo, ac deinceps
expulsus est. Num per seditionem[127] et caedes, an sine his? Coniurarunt
in eum pariter nationes, an quae prima? Quid! Nemo omnium auxilio fuit:
ne illorum quidem qui per Silvestrum aliumve papam praepositi urbibus ac
provinciis erant? Uno die universa amisit; an paulatim et per partes?
Restitit ipse suique magistratus; an ad primum se tumultum abdicarunt?
Quid! Ipsi victores non in eam faecem[128] hominum, quam indignam imperio
ducebant, ferro grassati sunt, in ultionem[129] contumeliae, in tutelam
occupatae dominationis, in contemptum religionis nostrae, in ipsum etiam
posteritatis exemplum? Omnino eorum qui victi sunt nemo fugam cepit?
nemo latuit? nemo timuit? O admirabilem casum! Imperium Romanum tantis
laboribus, tanto cruore partum, tam placide, tam quiete a Christianis
sacerdotibus vel partum est, vel amissum, ut nullus cruor, nullum bellum,
nulla querela intercesserit; et quod non minus admirari debeas, per quos
hoc gestum sit, quo tempore, quomodo, quamdiu, prorsus ignotum. Putes in
silvis inter arbores regnasse Silvestrum, non Romae, et inter homines; et
ab hibernis[130] imbribus frigoribusque, non ab hominibus eiectum.
Quis non habet cognitum, qui paulo plura lectitarit, quot reges Romae,
quot consules, quot dictatores, quot tribuni plebis, quot censores,
quot aediles[131] creati fuerint? Nemoque ex tanta hominum copia, ex
tanta vetustate nos fugit. Scimus item quot Atheniensium duces, quot
Thebanorum, quot Lacedaemoniorum exstiterint; pugnas eorum terrestres
navalesque universas tenemus. Non ignoramus qui reges Persarum,
Medorum,[132] Chaldaeorum, Hebraeorum fuerint, aliorumque plurimorum; et
quomodo horum quisque aut acceperit regnum, aut tenuerit, aut perdiderit,
aut recuperaverit. Romanum autem, sive Silvestrianum, Imperium, qua
ratione inceperit, aut qua desierit, quando, per quos, in ipsa quoque
urbe nescitur. Interrogo num[133] quos harum rerum testes auctoresque
proferre possitis. Nullos, respondetis. Et non pudet vos, non tam
homines, quam pecudes dicere verisimile esse possedisse Silvestrum!
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account