The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Quod quia vos non potestis, ego e contrario docebo, ad ultimum usque diem
vitae Constantinum, et gradatim deinceps omnes Caesares possedisse, ut
ne quid habeatis quod hiscere possitis. At perdifficile est et magni,
ut opinor, operis hoc docere! Evolvantur omnes Latinae Graecaeque
historiae; citentur ceteri auctores qui de illis meminere temporibus:
ac[134] neminem reperies in hac re ab alio discrepare. Unum ex mille
testimoniis sufficiat.[135] Eutropius, qui Constantinum, qui tres
Constantini filios a patre relictos dominos orbis terrarum vidit, qui de
Iuliano filio fratris Constantini ita scribit: “Hic Iulianus, qui fuit
subdiaconus[136] in Romana ecclesia, Imperator[137] effectus apostatavit
in idolorum cultu,[138] rerum potitus est, ingentique apparatu Parthis
intulit bellum, cui expeditioni ego quoque interfui.” Nec de donatione
Imperii occidentis tacuisset; nec paulo post de Ioviano, qui successit
Iuliano, ita dixisset: “Pacem cum Sapore necessariam quidem sed ignobilem
fecit, mutatis finibus ac nonnulla Imperii Romani parte tradita. Quod
ante, ex quo Romanum Imperium conditum erat, numquam accidit. Quin etiam
legiones nostrae apud Caudium per Pontium Telesinum[139] et in Hispania
apud Numantiam et in Numidia sub iugo missae sunt, ut nihil tamen finium
traderetur.”
Hoc loco libet vos,[140] nuperrime licet[141] defuncti estis, convenire,
pontifices Romani, et te, Eugeni, qui vivis cum Felicis[142] tamen
venia. Cur donationem Constantini magno ore iactitatis, frequenterque
vos ultores erepti Imperii quibusdam regibus principibusque minamini,
et confessionem quandam servitutis a Caesare dum coronandus est et a
nonnullis aliis principibus extorquetis, veluti ab rege Neapolitano
atque Siciliae; id quod numquam aliquis veterum Romanorum pontificum
fecit, non Damasus apud Theodosium, non Syricius apud Arcadium,[143] non
Anastasius apud Honorium, non Ioannes apud Iustinianum, non alii apud
alios sanctissimi papae apud optimos Caesares, sed semper illorum Romam
Italiamque, cum provinciis quas nominavi, fuisse professi sunt? Eoque
numismata aurea, ut de aliis monumentis sileam templisque urbis Romanae,
circumferuntur, non Graecis sed Latinis litteris inscripta, Constantini
iam Christiani et deinceps cunctorum ferme Imperatorum, quorum multa
penes me sunt cum hac plerumque subscriptione subter imaginem crucis,
“Concordia orbis.” Qualia infinita reperirentur summorum pontificum, si
umquam Romae imperassetis! Quae nulla reperiuntur, neque aurea, neque
argentea, neque ab aliquo visa memorantur. Et tamen necesse erat illo
tempore proprium habere numisma quisquis imperium Romae teneret; saltem
sub imagine Salvatoris aut Petri.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account