The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of ConstantineValla, Lorenzo
History
The treatise of Lorenzo Valla on the Donation of Constantine
Valla, Lorenzo
Church and state -- Holy Roman Empire; Constitutum Constantini; Popes -- Temporal power -- Early works to 1800
Si ille transferre volebat alio imperium, nondum transtulerat. Si illic
volebat constituere imperium, nondum constituerat. Si sic volebat
aedificare urbem, nondum aedificaverat. Non ergo fecisset mentionem de
patriarchali, de una quattuor sedium, de Christiana, de sic nominata, de
condita; de qua condenda, ut historiae placet quam Palea in testimonium
affert, ne cogitarat quidem. A qua[187] non videt haec belua, sive
is Palea sit, sive alius quem Palea sequitur, se dissentire, ubi
Constantinus, non sua sponte, sed inter quietem admonitu Dei, non Romae,
sed Byzantii, non intra paucos dies, sed post aliquot annos, dicitur
decrevisse de urbe condenda, nomenque quod in somnis edoctus fuerat
indidisse. Quis ergo non videt, qui privilegium composuit, eum diu
post tempora Constantini fuisse, et, cum vellet adornare mendacium,
excidisse sibi quod ante dixisset haec gesta esse Romae tertio die quam
ille fuisset baptizatus: ut in eum decentissime cadat tritum vetustate
proverbium, “Mendaces memores esse oportere”?
Quid, quod Byzantiam provinciam vocat quod erat oppidum nomine[188]
Byzantium? Locus haudquaquam capax tantae urbis condendae: namque muris
complexa est Constantinopolis vetus Byzantium! Et hic in eius optimo
loco ait urbem esse condendam! Quid, quod Thraciam,[189] ubi positum
erat Byzantium, vult esse in oriente, quae vergit ad Aquilonem! Opinor
ignorabat Constantinus locum quem condendae urbi delegerat, sub quo caelo
esset, urbsque an provincia, quanta eius mensura foret!
“Ecclesiis beatorum apostolorum Petri et Pauli pro
continuatione luminariorum possessionum praedia contulimus,
et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem
iussionem sacram tam in oriente quam in occidente quam etiam
a septentrione et meridionali plaga, videlicet in Iudaea,
Graecia, Asia, Thracia, Africa, et Italia, vel diversis
insulis, nostra largitate eis concessimus, ea prorsus ratione,
ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri summi
pontificis successorumque eius omnia disponantur.”
O furcifer! Ecclesiaene, id est templa, Romae erant Petro et Paulo
dicatae? Quis eas exstruxerat?[190] Quis aedificare ausus fuisset cum
nusquam foret, ut historia ait, Christianis locus nisi secreta et
latebrae? Aut si qua templa Romae fuissent illis dicata apostolis, non
erant digna in quibus tanta luminaria accenderentur; aediculae sacrae,
non aedes; sacella, non templa; oratoria inter privatos parietes,
non publica delubra. Non ergo ante cura gerenda erat de luminaribus
templorum, quam de ipsis templis.
Public-domain text, read in full here on John Shaqi.
Reviews
Reviews
No reviews yet
Be the first to share your thoughts on this work.
Join the Discussion
Join the discussion
Sign in to leave a comment or review.
Sign InorCreate an account